CD-recensie

 

© Aart van der Wal, april 2017

 

Medtner: Pianoconcert nr. 2 in c. op. 50

Rachmaninov: Pianoconcert nr. 3 in d, op. 30

Marc-André Hamelin (piano), London Philharmonic Orchestra o.l.v. Vladimir Jurowski

Hyperion CA68145 • 82' •

Opname: maart 2016, Henry Wood Hall, Londen

 

Op zich een boeiende combinatie: het Tweede pianoconcert van Nikolaj Medtner (1880-1951) en het Derde pianoconcert van Sergej Rachmaninov (1873-1943). Beide componisten waren niet alleen tijdgenoten, maar excelleerden ook in de melodisch en harmonisch onvolprezen laatromantiek, waarbij het om de in muziek gegoten zelfexpressie ging. Muziek moest alleen maar over muziek gaan, vond later Igor Stravinsky - en in zijn kielzog 'onze' Louis Andriessen. Objectiviteit in de muziek, die aldus een hogere waarde kreeg toebedeeld dan romantische subjectiviteit. Een beeld dat we overigens ook aantreffen in de beeldende kunst en de literatuur. Maar ik zou evengoed niet graag zonder die romantiek zijn...

Beide concerten laten er geen enkel misverstand over bestaan: Medtner en Rachmaninov waren - evenals Franz List - begenadigde pianisten die hun fabelachtige pianistische kwaliteiten een ferme plaats wisten te geven in hun concerten en solostukken. Het is allemaal niet gering wat een pianist alleen al in technisch opzicht moet beheersen om met deze pianoconcerten überhaupt overweg te kunnen. En pas als het echt goed 'in de vingers' (en polsen.) zit, kan aan een 'interpretatie' worden gewerkt.

De Frans-Canadees Marc-André Hamelin kent 'zijn' Medtner op zijn duimpje: al eerder nam hij de (internationaal lovend besproken) complete pianosonates en andere solostukken van deze componist op. Dat straalt er in deze vertolking ook vanaf. Het kan niet complex genoeg zijn of hij weet er toch nog een transparant beeld van te schetsen. Ook de structuur pakt hij goed op en - belangrijker nog - houdt hij vast, zelfs in de eindeloze en vaak rusteloze stroom noten die Medtner in de partituur heeft gestopt. Hij vindt ook uitstekend de weg in de wirwar van syncopen, harmonische 'vondsten' en schijnbaar onvoltooide frases. Misschien is het beste voorbeeld nog wel de 'componist zelf aan het woord', in een opname uit 1947, met het Philharmonia Orchestra dat werd geleid door Issay Dobrowen. Hamelin is daarmee vergeleken zelfs nog trouwer dan trouw (of het braafste jongetje uit de klas), want hij speelt de cadens in het openingsdeel wel wel volledig uit, terwijl Medtner er 45 maten vanaf snoepte. Maar waarom zou Hamelin ze ook schrappen? De Toccata is tot in de finesse een kolfje naar zijn hand, de complexe ritmiek van het Allegro risoluto kan hem totaal niet deren en de cadens pakt uit als een ware meesterproef. In de daarop volgende Romanza pakt Hamelin zelfs nog lyrischer uit dan Medtner, maar aan de andere kant past een zekere 'koelheid' hier wel (misschien had de componist dat toch net even beter 'gezien'). De finale is zowel bij Medtner als bij Hamelin een echt divertimento. Kortom, Hamelin levert een van de beste vertolkingen van Medtners Tweede pianoconcert af. Een tien met een griffel dus.

Minder gecharmeerd ben ik van Hamelins kijk op Rachmaninov. Het verbaasde me behoorlijk, na dat bijna overdonderend gespeelde Medtner-concert. Wat ik vooral miste was een in dit concert essentieel energieke, doortastende aanpak. Dat begint bij Hamelin al aan het prille begin, wanneer het hoofdthema een scherp gelijnd profiel mist en het gekozen tempo al weinig goeds voorspelt (zo pakt Jurowski het ook op). Wat niet wegneemt dat er wel degelijk grootse momenten zijn (de enorme climax en de sublieme - kortere - cadens in datzelfde openingsdeel), maar ook het kleurrijk en intiem gespeelde Intermezzo maakt indruk. In de finale zijn we weer terug bij af en treft weer dat stroperige, dat uitgesponne (heeft hij zich vastgehouden aan het Alla breve? Het lijkt erop). Wat mij betreft is het beeld wel duidelijk: Medtner als de grote winnaar, Rachmaninov als de verliezer. Vladimir Jurowski weet er met het uitstekend spelende London Philharmonic niet meer van te maken. De opname is een pronkjuweel. De speelduur van de cd is rond het maximaal mogelijke.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links