CD-recensie

 

© Aart van der Wal, januari 2017

 

Mahler: Symfonie nr. 6 in a (Tragische)

Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks o.l.v. Daniel Harding

BR Klassik 900132 • 83' •

Live-opname: maart 2014, Philharmonie am Gasteig, München

   

Harding dirigeert een kolossale Mahler VI, die terecht de bijnaam ‘Tragische' heeft gekregen, al is die dan niet van de componist zelf. Dat Harding zo goed presteert is op zich niet eens zo verbazingwekkend want hij heeft op dit terrein wel enige sporen verdiend. Ergo, hij schreef zelfs discografische geschiedenis met de Vierde en de Tiende. Hij waagde zich ditmaal aan deze in overweldigende orkestrale brille gestoken, noodlotszwangere onheilsboodschap die zijn weerga in het symfonische domein niet kent en waarvan de diep inkervende hamerslagen in de finale mede als inspiratie dienden voor Bergs Drei Orchesterstücke op. 6.

Harding zoekt de confrontatie, maar evenals Abbado en Karajan (naar mijn gevoel een nog steeds onderschatte uitvoering die veel te weinig wordt genoemd) kruipt hij niet zo expressief onder de huid van het opus dat het tot vrijwel ondraaglijke spanningen leidt en fragmentatie daardoor of voortdurend op de loer ligt of vrij simpel kan doorbreken. Het is daartegen een aanpak die uitmunt in structurele dominantie, strikte helderheid, een tot in alle vezels van de frasering beheerst potentieel en een stemvoering die het ontegenzeglijk demonische karakter van het werk niet nodeloos driedubbeldik onderstreept. Het moet echt vanuit de partituur komen en niet vanuit overdreven franje, hoe indrukwekkend dat op het eerste gehoor ook mag overkomen. Harding bouwt de climaxen zo op dat ze hun maximale effect kunnen sorteren en niet worden ondergedompeld in een op den duur uiterst vermoeiende opeenstapeling van monolitisch wordende klankblokken. Het is de kunst van de horizontale én verticale differentiatie die Harding met verve en bijbehorende overtuigingskracht tot de luisteraar laat doordringen. Accellerandi en rubati zijn geen losgeslagen hulpmiddelen voor een overdreven emotioneel discours maar ingebed in datgene dat er al was en wat nog moet komen. Daar hoort ook de naar mijn smaak ideale relatie bij tussen thematisch uitwerking en tempo. Harding en zijn orkest profileren de lieflijke pastorale, maar ook de lichtschuwe elementen met hun idyllisch uitgewerkte guirlandes net zo voortreffelijk als de ware nachtmerrie die zich van het koper meester maakt. De enorme stuwkracht is en blijft een gelaagd fenomeen dat zijn groteske hoogtepunt vreemd genoeg niet vindt in de eerste, maar wel in de tweede hamerslag. Ik heb de partituur er nog eens goed op nagezien, maar kan dat verschil niet zo goed verklaren. Die eerste klap is en blijft 'underkill' binnen de kaders van Mahlers zo onmisbare pathos. Misschien een ‘patch' die achteraf werd aangebracht? Hoezeer Harding de weg weet in deze weerbarstige materie blijkt wel aan het slot, als de suggestie wordt gewekt dat naar een zich in overwinningsroes wentelend, triomfantelijk A-groot wordt toegewerkt, maar juist het tegendeel alles doet omslaan en de tragiek op een zeldzaam schrijnende manier de jubel uit de weg ruimt. Al het energieke is als bij toverslag verdwenen, de held zijgt ineen, het spel is uit. De live-opname van de Beierse omroep is een van de beste in zijn soort. De bijna levensechte pauken en de grommende contrabassen alleen al zijn van een ongenaakbaar portuur.

Voorts valt er nog een aardig experiment te registreren. Tijdens de uitvoering op 21 maart 2014 werden vier orkestleden en dirigent Daniel Harding met een ECG-apparaat verbonden. Zo kon hun hartfrequentie worden gemeten en worden nagegaan van welke fysieke belasting onder deze omstandigheden sprake is. Dit verklaart ook de afbeelding van een ECG is op de cd-cover. De voorlopige resultaten laten zien dat in het bijzonder bij Harding de lichamelijke belasting hoog was, wat trouwens ook geldt voor de slagwerker - perfecte timing is hier alles, of niets - die verantwoordelijk was voor die twee fameuze hamerslagen in de finale.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links