CD-recensie

 

© Aart van der Wal, maart 2020

Johannes Kreidler - Piano Music

Kreidler: Klavierstücke 1-3, 5-6 - Neutralisation Study - Das Ungewöhnliche - Zum Geburtstag

Martin Tchiba (piano)
EMT-2019-1 • 62' •
Opname: april en november 2017; februari 2018, Südwestrundfunk, Hans-Rosbbaud-Studio, Baden-Baden (D)

   

De Hongaars-Duitse pianist Martin Tchiba (1982, Boedapest) stuurde mij onlangs een cd met uitsluitend pianomuziek van Johannes Kreidler, een geste die ik om twee redenen op hoge prijs stel: ten eerste betreft het merendeels boeiende stukken die ik zonder Tchiba's engagement waarschijnlijk nooit zou hebben gekend (al staat het album op Spotify) en ten tweede worden ze voortreffelijk gespeeld. Alleen maar winst dus, maar niet alleen in dit opzicht, want in het cd-boekje zijn maar liefst drie artikelen opgenomen waarin zowel deze pianowerken als de vertolking ervan vanuit verschillende invalshoeken worden belicht. Daaronder ook een toelichting van de componist: 'Piano Playing - Philosophising with a Hammer' en van de pianist: ‘Notes from the Pianist's Perspective'.

Johannes Kreidler

De Duitse componist Johannes Kreidler (1980, Esslingen) heeft evenals ‘onze' Michel van der Aa een sterke binding met multimediatechnieken en noemt zich daarnaast ‘conceptkunstenaar' (u kunt er op zijn website het een en ander over lezen en ontdekken: klik hier; en voor wie verder wil zoeken zijn er op YouTube diverse filmpjes van en rond Kreidler te vinden). Hij is, evenals Tchiba, die regelmatig in ons land te horen is, onder meer in het Amsterdamse Concertgebouw en tijdens de Gaudeamus Muziekweek, hier evenmin een onbekende: zo studeerde hij aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag compositie, muziektheorie en elektronische muziek en schreef hij in die tijd de ‘Klavierstücke' 2 en 3. Hij schrijft ook graag over muziek, getuige ‘Loadbang, Programming Electronic Music in Puredata' (2009), ‘Musik mit Musik. Texte 2005-2011' (2012) en ‘Sätze über musikalische Konzeptkunst' (2018), alle verschenen bij het Duitse uitgevershuis Wolke Verlag. Kreidler is verbonden aan de Musik-Akademie in Bazel, waar hij compositie en muziektheorie doceert.

Martin Tchiba

Martin Tchiba (op onze site overigens geen onbekende) is een van die musici die graag het ‘oude' met het ‘nieuwe' verbinden, zo ongeveer het enige programmaconcept dat het minder avontuurlijk ingestelde publiek nog naar nieuwe muziek kan trekken. Ook bij Tchiba is het besef doorgeklonken dat een ‘Klavierabend' geheel gevuld met eigentijdse stukken weliswaar een geweldige uitdaging betekent, maar dat het tegelijkertijd een doodlopende weg betekent. Met nieuwe ideeën tracht hij de weg naar de eigentijdse muziek als het ware open te breken, zoals met de ‘Social-Media-Klavier-Konzerte' onder de titel ‘WIReless' in de Tonhalle in Düsseldorf, maar ook met ‘Netzwellen' bij de Saarländische Rundfunk.

‘WIReless' had als onderliggend idee een programma samengesteld uit korte pianowerken, geschreven in opdracht van Tchiba, met als extra bijzonderheid dat de desbetreffende componisten de partituur van het nieuwe werk op Facebook en Twitter zouden plaatsen om ze zowel met de pianist als met de componerende collega's te delen en daarover onder elkaar van gedachten te wisselen. Met tevens als achterliggende gedachte dat ook het publiek daarvan kennis kon nemen en zelfs mee kon discussiëren en eventueel eigen muzikale ideeën aandragen. Tchiba vond het van begin af aan een prima idee, deze groepsdiscussies, uitmondend in zelfs groepscomponeren! Samen met Tchiba werd door alle discussiedeelnemers ten slotte gestemd over welke pianostukken – uiteraard met uitzondering van de in opdracht geschreven composities - op 4 februari 2017 in de Grote Zaal van de Tonhalle in Düsseldorf zouden klinken, zij het vanzelfsprekend binnen het beschikbare tijdframe van een ‘gewone' concertavond en er dus keuzes moesten worden gemaakt. U kunt er hier het een en ander over lezen. In het verlengde daarvan klonk op 17 mei 2018 ‘Netzwellen' op basis van een vergelijkbaar concept, door de Saarländische Rundfunk live werd uitgezonden.

Binnen deze projectkaders valt ook de pianomuziek van Johannes Kreidler, waarvoor Tchiba, speciaal voor deze opname, in april en november 2017 en februari 2018 naar de bekende Hans-Rosbaud-Studio van de Südwestrundfunk (SWR) in Baden-Baden toog.

De voorliggende cd bevat de tot nu toe complete pianowerken van Kreidler, die in Duitsland tot de toonaangevende componisten van de jongere generatie geldt. Het beste beviel en mij de vijf ‘Klavierstücke' door hun diversiteit, gelaagdheid en kleurengamma. Merkwaardig overigens dat nr. 4 ontbreekt, om voor mij onnaspeurbare redenen. De componist heeft de moeite genomen om alle opgenomen stukken toe te lichten (dat zouden overigens meer toondichters moeten doen!), een initiatief dat zeker bijdraagt aan een beter begrip ervan. Hoe ik de laatste drie werken moet duiden weet ik eigenlijk niet: ‘Neutralisation Study' (2014), ‘Das Ungewöhnliche' (2010/13) en ‘Zum Geburtstag' (2010) hebben de ingrediënten van een persiflage op Beethovens pianomuziek (inclusief letterlijke citaten) en misschien zelfs wel alvast een verwijzing naar wat op dit moment en de rest van het jaar gaande is: de Beethoven-hype naar aanleiding van diens 250ste geboortejaar, maar sterk vind ik ze niet. Sterk is wel dat Tchiba zich aan dit bepaald niet alledaagse complete pianowerk heeft willen zetten en dat zeven van de acht stukken voor het eerst op cd verschijnen. ‘World premiere recordings' dus. De pianoklank is subliem.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links