CD-recensie

 

© Aart van der Wal, juli 2017

 

Kahn: Strijkkwartet (onvoltooid)

Susskind: Rechenschaft über uns* - Vier Lieder**

Hauer: Fünf Stücke für Streichquartett op. 30

Jokl: Strijkkwartet nr. 2 op. 28

Gruenberg: Vier Indiskretionen für Streichquartett op. 20

Daniel Reuss (spreker)*, Barbara Kozelj (sopraan)**, Ebony Quartet: Marleen Asberg en Anna De Vey Mestdagh (viool), Roland Kramer (altviool), Daniel Esser (cello)

Channel Classics CCS 40517 • 70' •

Opname: december 2016 en maart 2017, Keizersgrachtkerk, Amsterdam

 

Werner Herbers (1940), de Nederlandse hoboïst (hij was maar liefst vijfendertig jaar lang eerste hoboïst bij het Koninklijk Concertgebouworkest) legt zich inmiddels al zo'n jaar of vijftien toe op het opsporen van verboden of vergeten muziek uit het interbellum (volgens hem de rijkste, productiefste en veelzijdigste uit de muziekgeschiedenis). Die zoektocht maakte tevens deel uit van de doelstelling van de Ebony Band, een in 1990 opgericht, ruim twintig leden tellend ensemble bestaande uit een kern van musici uit het Koninklijk Concertgebouworkest, dat ten doel stelt om moderne, ongebruikelijke en avontuurlijke muziek van de vorige eeuw uit te voeren, en dan met name de muziek uit de eerste helft ervan. Zo initieerde de Ebony Band programma's rond de door de nazi's als zo danig bestempelde 'entartete' muziek, het Bauhaus, muziek van componisten die op de een of andere manier in verband konden worden gebracht met de Spaanse Burgeroorlog en de Russische Revolutie, maar ook van bijvoorbeeld de Mexicaanse componist Silvestre Revueltas en van componisten van de Tweede Weense School. Maar er werd ook aandacht besteed aan 'Cool Jazz', Amerikaanse Big Band en zelfs twee korte opera's die Stefan Wolpe (van Duits-Amerikaanse origine) tussen 1927 en 1929 schreef. Een aantal van die avontuurlijke projecten viel zowel nationaal als internationaal in de prijzen. Zo werd in 1994 voor de opname van Erwin Schulhoffs Concert voor strijkkwartet en blazers aan het ensemble de Edison Klassiek uitgereikt.

Op de kop af twintig jaar na de oprichting werd besloten om de podiumactiviteiten te stoppen en ging de Ebony Band zich vrijwel uitsluitend bezighouden met het documenteren van al dat verloren gewaande repertoire en het maken van cd-opnamen daarvan. De site van de Ebony Band werd tevens ingericht als documentatiearchief, waarin al het speurwerk toegankelijk is gemaakt. Aan een kant is het jammer dat het met de live-concerten afgelopen is, maar er staat gelukkig wel veel tegenover: honderden 'vergeten' werken die digitaal zijn en nog worden gedocumenteerd, bewaard én opengesteld voor het grote publiek. Dus niet specifiek voor musicologen en musici, maar voor ons allemaal. De 'levende' muziek in de vorm van cd-uitgaven is daarbij eveneens vertegenwoordigd.

Uit het cd-boekje: het Ebony Quartet met Werner Herbers (r.) tijdens de opname

Deze 'Luft von anderen Planeten' vinden we ook terug in de nieuwe uitgave: alle zes hierop vertegenwoordigde werken zijn (voor zover bekend) nog nooit eerder op lp of cd vastgelegd. De titel die deze cd meekreeg, 'Unheard', mag dus wat dit betreft letterlijk worden genomen. Herbers en de zijnen hebben met deze schitterende cd weer een belangrijk stukje toegevoegd aan een nog steeds onvolledig in de studio gedocumenteerde en bovenal fascinerende muziekgeschiedenis. Alleen al de 'Fünf Stücke für Streichquartett' op. 30 van Josef Matthias Hauer (1883-1959) is de aanschaf meer dan waard. Hauer, 'Der geistige Urheber und (trotz vielen Nachahmern!) immer noch der einzige Kenner und Könner der Zwölftonmusik' (met deze stempelafdruk zette hij in de jaren dertig zijn publicaties en correspondentie kracht bij). Heel bijzonder is ook 'Rechenschaft über uns' van Hans Walter Susskind (1913-1980), op teksten van Louis Fürnberg (op zeer indrukwekkende wijze uitgesproken door niemand minder dan Daniel Reuss) en de door Barbara Kozelj subliem gezongen (wát een tekstbeleving!) vier liederen op Susskinds eigen teksten: Zauber bei Tag, Heimweg, Der Geliebte en Der Sterbliche. Maar eigenlijk is alles wat hier voor het voetlicht wordt gebracht bijzonder, zoals de toelichting in het cd-boekje en de schitterende opname dat ook zijn. U moet wel even geduld oefenen, want de cd ligt pas vanaf 8 september in de winkels.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links