CD-recensie

 

© Aart van der Wal, juli 2019

Heritage - The Music of Madrid in the Time of Goya

Boccherini: Strijkkwartet in Es, op. 24 nr. 3, G 191

Brunetti: Strijkkwartet in Bes, L 185

Canales: Strijkkwartet in G, op. 3 nr. 5

Almeida Mota: Strijkkwartet in d, op. 6 nr. 2

Morales: Missa pro defunctis (Kyrie) (bonus track)

Cuarteto Quiroga
Cobra 0067 • 80' •
Opname: december 2018, Academiezaal, Sint-Truiden (B)

   

Op de cover de afbeelding van een schilderij van de Spaanse schilder en graveur Francisco Goya (1746-1828). Er pal naast, broederlijk bijeen, met een tevreden glimlach op het gelaat, de vier leden van het net zo Spaanse, op darmsnaren spelende Cuarteto Quiroga. In het midden van het boekje een prachtige foto van de musici, gebogen over een opengevouwen landkaart (u vindt de afbeelding ook op de website van het kwartet). Maar naar de namen van het viertal moet de belangstellende lezer lang zoeken. Ik geef ze daarom maar bij deze: Aitor Hevia, Cibrán Sierra, Josep Puchades en Helena Poggio.

De subtitel die aan de cd is meegegeven spreekt boekdelen: ‘Heritage - The Music of Madrid in the Time of Goya'. Het schilderij, waarin de familie van de zuigeling Don Luis wordt afgebeeld, is bewust gekozen uit het grote oeuvre van deze artistieke geweldenaar.Niet om de familie, maar omdat dit - althans volgens de apart toegezonden toelichting - een van de meest complexe portretten uit die tijd is. Toeval of niet: een van de afgebeelde figuren lijkt sprekend op de componist Luigi Boccherini (1743-1805).

De op deze cd vertegenwoordigde vier componisten zijn alle tijdgenoten van Goya: Gaetano Brunetti (1744-1798), Manuel Canales (1747-1786), João Pedro de Almeida Mora (1744-ca. 1817) en de reeds genoemde Boccherini (van huis uit Italiaan, maar hij bracht een groot deel van zijn werkzame leven in Madrid door). Niet alle vier waren ze als componist of musicus verbonden aan het Spaanse hof, maar wel verkeerden ze zonder uitzondering in de hoogste adellijke kringen. Of ze elkaar persoonlijk hebben gekend weten we niet, maar het lijkt waarschijnlijk. Zoals het ook voor de hand ligt dat ze van elkanders werk op de hoogte waren. Ze leefden immers niet als kluizenaars, maar beschikten daarentegen over een uitgebreid netwerk en waren ze kind aan huis bij de Spaanse edellieden en hun vrouwen.

Vier componisten, vier strijkkwartetten. In het cd-boekje worden ze alle biografisch tegen het licht gehouden. Voor de consument van nu lijkt het mij echter primair van belang of hun muziek interessant genoeg is. Of het de moeite waard om ernaar te luisteren. Want dat is soms het bijkomende aspect zo niet vervelende van al die ellenlange verhalen over componisten: dat hun muziek bij nadere kennismaking behoorlijk tegenvalt. Maar u kunt in dit geval gerust zijn: dit zijn bijzonder fraai geconcipieerde en structureel hecht doortimmerde strijkkwartetten. Hun oorspronkelijkheid kunt u zelf afmeten aan de herkenning van meerdere Europese componisten, met name Haydn en Mozart. Wie op Spaanse muzikale folklore rekent komt bedrogen uit!

Gecomponeerd binnen een periode van dertig jaar (tussen 1776 en rond 1808) weerspiegelen ze de opkomst en consolidatie van het klassieke genre in Spanje. Ze zijn de representanten van een stroming die op de keper beschouwt niet zoveel afwijkt van wat elders in Europa, en dan met name in Oostenrijk, gaande was. Volgens een recente schatting schreven in die tijd een twaalftal componisten zo'n tweehonderd strijkkwartetten, wat alleen al bijzonder mag heten. Natuurlijk waren dit niet allemaal meesterwerken, maar een aantal daarvan vallen wel degelijk in die categorie. Hoe arbitrair een dergelijk waardeoordeel ook mag zijn. De op dit album vastgelegde vier kwartetten zijn in ieder geval boeiend genoeg om uitvoering en vastlegging te rechtvaardigen( daarom zijn ze ook ongetwijfeld door het Quiroga uitgekozen).

Niet minder belangrijk is uiteraard de kwaliteit van het kwartetspel zelf. Welnu, die is verbluffend, zoals al bleek uit eerdere recensies op onze site (u vindt ze met behulp van de zoekfunctie op de thuispagina zo terug). Streek- en stoktechniek is net zo volmaakt als de stemvoering en het zorgvuldig bewaarde evenwicht tussen de vier instrumenten. Er zit werkelijk niet het kleinste streepje licht tussen. Voeg daarbij een grote dosis spiritualiteit en spontaniteit en u weet dan dat dit kwartet - evenals bijvoorbeeld het Cuarteto Casals - zich in de hoogste regionen beweegt. Geen wens blijft onvervuld, de tempi zijn voortdurend raak, de onderliggende puls straalt de vereiste energie uit en de lyrische ontboezemingen in de langzame delen doen het hart smelten.

Er zijn volgens het boekje twee 'world premiere recordings' te registreren: de kwartetten van Boccherini en Brunetti. Ik vermoed echter dat dit tevens geldt voor de toegift: het Kyrie uit het requiem voor koor a capella van Cristóbal de Morales (1500-1553), maar nu gezet voor strijkkwartet (door wie?). Het neemt slechts zo'n twee minuten in beslag, maar doet door zijn majesteitelijke naar binnen gekeerdheid denken aan het derde deel uit Beethovens Strijkkwartet op. 132: het beroemde 'Heiliger Dankgesang eines Genesenden an die Gottheit, in der lydischen Tonart'.

De opname is van Nederlandse huize: Tom Peeters tekende voor een volkomen natuurgetrouw klankbeeld, opgetekend in de Academiezaal in het Belgische Sint-Truiden. Wel een puntje van kritiek: zoals de meeste labels besteedt ook Cobra aandacht aan de trackinformatie op de cd zelf. Dat is zowel handig voor de 'rippers' als voor degenen die over een cd met titelvenster beschikken. Maar zoals dat bij de meeste labels het geval is, is die informatie weer eens niet compleet: wel de werken worden opgesomd, maar niet de daarbij behorende componisten. Kortom, het is de finale afwerking die er nogal eens bij inschiet.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links