CD-recensie

 

© Aarnout Coster, november 2008


 

Strauss: Don Juan op. 20 – Eine Alpensinfonie op. 64.

Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Mariss Jansons.

RCO Live 08006 • 70' • (sacd)

 

 

 

 


“Nu heb ik eindelijk instrumenteren geleerd,” zei Richard Strauss na de repetitie van de eerste uitvoering van Eine Alpensinfonie in Berlijn in 1915. Dat was geen understatement, maar een uiting van trotse bescheidenheid: de componist was zeer tevreden met zijn nieuwste compositie, waarin hij de beleving van het natuurgebeuren rond en tijdens een bergtocht in tonen geschilderd had. Hij heeft daarbij het hele klankkleurenpalet, dat hij tot zijn beschikking had, gebruikt. Strauss was zelfs zo ingenomen met zijn symfonie dat hij er een hogere betekenis aan wilde geven en de naam: ‘De Antichrist’ à la Nietzsche, waarmee hij bedoelde ‘de zedelijke zuiverheid uit eigen kracht, bevrijding door arbeid, aanbidding van de eeuwige, heerlijke natuur’. Of de gemiddelde muziekliefhebber dat er in hoort, is de vraag. Feit is dat Strauss’ verheven gedachten niet veel weerklank hebben gevonden: de Alpensinfonie wordt, vergeleken met de andere werken van Strauss, vrij zelden uitgevoerd. De vereiste grote orkestbezetting (met ‘Fernorchester’ met 8 hoorns ) is daar mede debet aan. Ook speelt wellicht mee dat het werk als geheel wat langdradig is met weliswaar een virtuoze instrumentatie, maar met toch minder originele invallen dan bijvoorbeeld Don Juan, Ein Heldenleben of Also sprach Zarathustra.

Nu is er een nieuwe uitvoering van Eine Alpensinfonie op cd door Mariss Jansons en het KCO. In goed gekozen tempi, die niet veel afwijken van Strauss’ tempi in zijn opname van 1941 met de Bayerische Staatskapelle. De geheimzinnige sfeer waarmee het stuk begint en ook weer eindigt, ‘Nacht’, is heel goed getroffen. De fraaie hoornpartijen en het Fernorchester in ‘der Aufstieg’, de schitterende strijkersklank in ‘Auf den Gipfel’, de spannende episode in ‘Stille vor dem Sturm’, gevolgd door de eerste donderslagen en stormgeluiden van de windmachine – het zijn maar enkele opvallende voorbeelden van deze voorbeeldige uitvoering van Strauss’ symfonie.

Van Strauss’ wellicht meest gespeelde symfonisch gedicht, Don Juan, verschenen in de loop der tijden al vele opnamen door het (K)CO: onder Mengelberg (2x), Van Beinum (2x), Haitink (2x), Jochum, Walter en Bychkov, maar van Eine Alpensinfonie door het KCO heeft deze cd maar één voorganger, namelijk de opname onder Haitink uit 1985.

Jansons zet een imponerende Don Juan neer: vitaal, krachtig, met prachtige soli door de blazers, lenige strijkerspassages, pakkende hoornsignalen. Ook hier weer een ideale tempokeuze. Evenals in zijn eerder verschenen opname van Ein Heldenleben manifesteert Jansons zich op deze cd als een ideale Strauss-vertolker.

De opnamen van beide werken zijn helder en ruimtelijk; de ‘romantische’ akoestiek van de grote zaal van het Concertgebouw is ideaal voor deze muziek. Alle instrumenten klinken goed gedefinieerd. Het boekje geeft een beknopt overzicht van de inhoud van beide werken door Leo Samama.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links