Audio-apparatuur

Betaalbare verfijning:

Rotel RCD-975 cd-speler

 

© Aart van der Wal, september 1995

 

Het Japanse Rotel heeft een cd-speler op de markt gebracht die voor het overzienbare bedrag van 1395 gulden de topklasse zeer dicht is genaderd. Het merk moet zich staande houden in het dynamische marketing- en ontwikkelingsgeweld van de grote merken en dat lukt alleen wanneer hoge kwaliteit meer regel dan uitzondering is. Kort en goed: de RCD 975 is weer het zoveelste bewijs van een succesvolle aanpak.


In het verleden heb ik aan de doorsnee cd-spelers niet al te veel aandacht besteed. In de prijsklasse van 500 tot 1500 gulden zijn er weliswaar verschillen, maar die zitten vooral in de bouwwijze en de functies, het uiterlijk en natuurlijk de prijs. Dat is ook logisch, want menige fabrikant wil het wiel niet opnieuw uitvinden en worden chips, optica en aandrijving massaal bij een handjevol daarin gespecialiseerde toeleveringsbedrijven aangekocht. Bovendien: de kosten voor R & D (Research & Development) zijn hoog en slechts voor een beperkt aantal fabrikanten op te brengen. Het kan dus niet anders dan dat we in dat prijssegment worden getrakteerd op veel van (bijna) hetzelfde: spelers van een behóórlijke kwaliteit, maar zonder de uiterste verfijning die nu juist wèl in menige cd zit 'ingebakken'.

Een uitstekend huwelijk: 1- en multi-bit conversie

Een mondvol, maar het kom er kort gezegd op neer dat de d/a-conversie is gestoeld op een combinatie van 1-bit bitstream én multi-bit. De signalen op de lage niveau's neemt de 1-bit converter voor zijn rekening, terwijl de hogere niveau's aan multi-bit omzetting worden onderworpen. De output van de beide converters verschijnt tenslotte samengevoegd aan de uitgang. De bedoeling is duidelijk, maar ideaal is deze methode niet: de aan deze beide conversietechnieken klevende nadelen kunnen op deze manier niet afdoende worden weggewerkt.

Bitstream Continuous Calibration

Dit door Philips gepatenteerde, nieuwe d/a omzettingsproces wordt niet beïnvloed door het signaalniveau en mag als een wezenlijke verfijning van die gecombineerde 1- en multi-bit omzetting worden beschouwd. Bij de hier toegepaste techniek reduceert de modulator het binnenkomende datawoord tot 5 bits i.p.v. 1 bit, wat - vergeleken met de gebruikelijke 1-bit modulator - tot aanzienlijk minder interferentie, intermodulatie en ruis (30 dB!) in de hoge frequenties leidt. Het Continuous Calibration multi-bit conversieproces zet de data uiteindelijk om in het analoge signaal, waarbij voortdurend berekeningen en correcties worden uitgevoerd. De lineariteit wordt behoorlijk verbeterd en tenslotte zijn de aan de multi-bit techniek inherente afwijkingen als gevolg van veroudering, temperatuurschommelingen en toleranties verwaarloosbaar klein. Aldus de theorie die door de onlangs overleden Danny Timmermans in september 1994 werd gepubliceerd. Het is in simpele bewoordingen deze techniek die in de Rotel RCD-975 (voor de kenners: in Differential Mode!) wordt toegepast.

Nnauwkeurigheid wordt beloond

In het digitale domein is de conversie het meest kritische punt. Hoe nauwkeuriger de omzetting van analoog naar digitaal (opname) en van digitaal naar analoog (weergave) verloopt, des te fraaier zal het uiteindelijke resultaat in pure klank uitpakken. Extreem nauwkeurig d/a-omzetting leidt bijv. tot een sublieme, doorzichtige strijkersklank, scherp afgebakend maar nooit agressief koper, een volledig openliggende harmonische structuur, ruimte rondom de instrumenten en de menselijke stem en het akoestisch 'meebeleven' van als onmisbaar onderdeel van het muzikale discours. Bijtende violen missen agressiviteit, hoog slagwerk is vrij van kloppende bijgeluiden en de polyfone lijnen kunnen moeiteloos worden gevolgd. Voorwaarde daarbij is dat de overige componenten van de weergaveinstallatie en dan vooral de luidsprekers dit alles hoorbaar kunnen maken. En de opname is gemaakt door vakkundige technici die naast een muzikaal oor ook echte liefde voor het vak uitstralen. Als alle kaarten dan goed zijn geschud onderscheidt de zeer goede cd-speler zich moeiteloos van wat ik maar de middenklasse zal noemen: goede spelers tot ca. ƒ1500 (deze prijsgrens is overigens niet nauwkeurig te trekken) die qua klank weinig van elkaar verschillen en ten onrechte de indruk wekken dat cd's zó en niet anders moeten klinken. Een topklasse speler opgenomen in een goede installatie laat echter al snel horen dat de opnametechniek heel wat verder is dan die àndere spelers doen veronderstellen. Ik wil het nog sterker uitdrukken: om een opname echt goed te kunnen beoordelen moet de weergave-apparatuur aan zeer hoge kwalificaties voldoen. Dat heeft niets met zilveren kabels of goudgerande pluggen te maken, maar alles met nauwkeurige omzetting: het zo exact mogelijk reproduceren van de oorspronkelijke golfvorm. En aan die nauwkeurigheid hangt een prijskaartje dat er soms niet om liegt.

Richting topklasse

De Rotel RCD-975 is zo'n speler en het verbazingwekkende is dat die genoemde kwaliteiten voor ƒ1395 in huis kunnen worden gehaald. Ik ken geen enkele speler die dit ook biedt. Natuurlijk moet deze Rotel de paradepaardjes van Denon, Accuphase en Meridian nog voor zich dulden, maar dan hebben we het wel over kostbare tot zeer kostbare spelers: de Denon DP-S1/DA-S1 en de Accuphase DP90/DC-91 kosten zelfs ongeveer vierentwintigmaal zoveel als de Rotel, terwijl de Denon DCD-S10 tweemaal en de Meridian 508 ruim driemaal zoveel kosten. De allerbeste halen dus nog méér uit de cd, is de resolutie nóg hoger en kan de akoestische omgeving nóg nauwkeuriger in kaart worden gebracht. Maar dan praten we over verschillen die de prijs behoorlijk opstuwen.

Praktijk

De vinnigheid in de strijkerssymfonieën van C.Ph.E. Bach (Archiv 415300-2) is verdwenen, maar de definitie is gebleven. De inleidende, bravourpassages van Beethovens op. 73 (Philips 416215-2) staan overweldigend breed en ruim in de akoestische ruimte, met de orkestrale expositie in diep glanzende klankkleuren. De strijkerspassages zijn zeer verfijnd (ook in fortissimi!), de scherpe contouren van contrabassen en fagotten onmiddelijk herkenbaar, de kamervullende pizzicati in het openingsdeel van Beethovens op. 58 moet je gehoord hebben om het in deze prijsklasse te geloven (Philips 416144-2). En dan is er de parelende vleugelklank met talloze nuances en een indrukwekkende sonoriteit in het lage register. Bachs Hohe Messe (Erato 4509-98478-2) is een stralend klankfestijn: de prachtig mengende barokinstrumenten staan schitterend in de ruimte met een overvloed aan details, de polyfone koorpassages zowel massief als transparant, met een werkelijk machtig klinkend Sanctus en Hosanna. En natuurlijk staan Prégardien en Graham Johnson (Hyperion CDJ33023) levensecht in de kamer. Het laag in Liadovs Baba-Yaga (Philips 442011-2) is van een zelfde klasse als bij de Meridian 508 en dat is geen gering compliment. Maria João Pires geeft bij mij thuis een Schumann-recital (DG 437538-2)...

Conclusie

Kort en goed: een regelrechte aanrader. Omdat de Rotel RCD-975 de middenklasse duidelijk hoorbaar is ontgroeid, maar de prijs voor veel muziekliefhebbers net nog overzienbaar blijft. Als dit geen kassucces wordt...

 

_______________________
Rotel RCD-975: ƒ 1395
Importeur: Dimex b.v., Rotterdam (tel. 010-413.44.22)


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links