Solisten

In memoriam Heinrich Schiff (1951 ~ 2016)

 

© Aart van der Wal, december 2016

 

De Oostenrijkse cellist Heinrich Schiff is niet meer. Hij overleed op 23 december in een Weens ziekenhuis. Wie zijn grandioze cellospel live heeft mogen ervaren mag zich een bevoorrecht mens voelen. De laatste jaren moest hij zich noodgedwongen tot het dirigeren en lesgeven beperken, want een beroerte had zijn optredens met zijn zo geliefde cello onmogelijk gemaakt. Hij bezat twee werkelijk koninklijke instrumenten: een Stradivarius uit 1711, de 'Mara', en een Montagnana uit 1739, de 'Schone Slaapster'. De cello reisde met hem mee, altijd stevig ingesnoerd op een aparte zitplaats (hij kocht steevast een apart ticket voor zijn instrument).
Schiff, ook buiten het podium een buitengewoon warme persoonlijkheid, heeft een belangrijk stempel gedrukt op het cellospel van zijn generatie en zijn kennis en ervaring altijd geïnspireerd en met groot enthousiasme doorgegeven aan een nieuwe generatie.

Heinrich Schiff speelt Bach in de Thomaskerk in Leipzig

Die avond in juni 2007, het was al vrij laat, zo tussen tien en elf, leek half Leipzig te zijn uitgelopen om Heinrich Schiff in de Thomaskerk te horen. Daar zat Schiff, vlakbij de grafsteen van Johann Sebastian Bach, op een verhoging, alleen met zijn cello. Op het programma Bachs Cellosuites BWV 1008, 1010 en 1012. Al bij de inzet van BWV 1008 werd de beroemde cellist geplaagd door het doordringende geluid van afgestoken vuurwerk. Al aan het begin van het concert vlogen de gillende raketten vanaf het plein voor het Centraal Station de lucht in, in een ononderbroken stroom. Het ging tenslotte om het wereldkampioenschap vuurwerk, de ‘World Pyro Award', en dat moest heel Leipzig weten ook. Blijkbaar was over het hoofd gezien dat de enorme knallen met gemak de geluidsafstand konden overbruggen tussen station en kerk (ruim tien minuten lopen). Anders had de festivalleiding het concert wel naar een eerder tijdstip verschoven. Maar hoe het verder ook zij, onder dergelijke omstandigheden kom je met het grootste muzikale talent en de beste techniek niet ver genoeg. Schiff leek er – na enig koortsachtig overleg - daarom maar mee op te houden, maar na enige reflectie achter de coulissen ging hij toch manmoedig verder, al werd het wel een concert voor solocello én vuurwerk. Gelukkig bleek het knallen van korte duur en konden uiteindelijk de drie geplande cellosuites BWV 1008, 1010 en 1012 toch tot een goed einde worden gebracht. Händel zou er postuum misschien wel mee ingenomen zijn geweest. Die hield wel van vuurwerk! En Bach? Hij zou het allemaal misschien onverstoorbaar hebben aangezien.

   

Heinrich Schiff was een instrumentalist die technische perfectie en interpretatieve diepgang bijna als vanzelfsprekend liet samensmelten en de componist altijd op het eerste plan zette. Geen maniertjes, geen façades, geen speltechnische dominantie maar wel een absoluut loyale houding jegens de muziek. Een groot speler in de beste betekenis van het woord, onverschillig of hij als solist optrad in een soloconcert of in de kamermuziek (zijn bijdrage aan Schuberts Strijkkwintet in C, met het Alban Berg Quartett, toen nog voor EMI, is en blijft alleen al onvergetelijk).

De laatste jaren moeten niet gemakkelijk zijn geweest, aan het slot daarvan ronduit troosteloos en uitzichtloos. De herinnering aan een groot musicus blijft. Wellicht is zijn bijdrage aan dat Strijkkwintet van Schubert wel een van die beste herinneringen.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links