Multimedia

All of Bach (1)

 

© Siebe Riedstra, november 2014

 

Bach: Cantate 'Wir danken dir, Gott, wir danken dir' BWV 29 - Cantate 'Gott, man lobet dich in der Stille' BWV 120 -

Motet 'Sei Lob und Preis mit Ehren' BWV 231

Maria Keohane (sopraan), Damien Guillon (altus), Valerio Contaldo (tenor), Lionel Meunier (bas)

Leo van Doeselaar (orgel), Koor en instrumentalisten van De Nederlandse Bachvereniging o.l.v. Jos van Veldhoven

Live-opname: 15 maart 2014, Martinikerk, Groningen

http://allofbach.com/nl/bwv/bwv-120/
http://allofbach.com/nl/bwv/bwv-29/
http://allofbach.com/nl/bwv/bwv-231/

 


Op 2 mei 2014 startte De Nederlandse Bachvereniging een reusachtig project: alle 1080 werken van Bach, in live-uitvoeringen, vastgelegd in beeld en geproduceerd in eigen beheer. All of Bach is gratis beschikbaar op het internet, je hoeft er zelfs geen gebruikersgegevens voor te deponeren. Bij elk BWV-nummer wordt uitgebreid en zeer toegankelijk geschreven commentaar geleverd. Bovendien zijn er korte gefilmde interviews met de betrokkenen te zien. Wie de bevlogen Jos van Veldhoven heeft horen vertellen over Bach weet dat zijn commentaren een vreugde zijn om naar te luisteren. Iedere vrijdag wordt er een werk toegevoegd; de eerste dertig staan erop - nog 1050 te gaan.

Met de jongste uitgave, BWV 120, hebben we de twee grote werken ter beschikking die op 15 maart 2014 klonken op een concert in de Martinikerk te Groningen. Een concert dat vooral in het teken stond van het ongelofelijke vermogen van deze tovenaar om zijn eigen noten uiterst vindingrijk een nieuwe bestemming te geven. Auteursrecht bestond nog niet en iedere nieuwe partituur bracht geld op, ook al waren de noten helemaal niet nieuw. Voer voor muzikale speurneuzen met een instinct voor dwarsverbanden. Ze worden hier op hun wenken bediend. De volgende werken kwamen op die vijftiende maart tot klinken: de beide raadswisselcantates 'Wir danken dir, Gott, wir danken dir' BWV 29, en 'Gott, man lobet dich in der Stille' BWV 120. De gerelateerde werken waren: Dona nobis pacem uit de Hohe Messe BWV 232, het apocriefe motet 'Sei Lob und Preis mit Ehren' BWV 231, delen uit de Partita voor vioolsolo in E BWV 1006 en de Viools onate in G , BWV 1019a. Leo van Doeselaar speelde Preludium en Fuga in A BWV 536 en Concert in G BWV 592 op het Arp-Schnitger-orgel van de Martinikerk. Voor de goede orde: op de website zijn alleen de beide cantates en het Motet te horen.

Het voert in dit kader te ver om er gedetailleerd op in te gaan, bovendien hoeft u alleen maar naar www.allofbach.com te gaan om er zelf achter te komen. Toch een paar opvallende details. Om te beginnen de functie van het Schnittger-orgel in deze uitvoeringen. Cantate 29 begint met een versie voor orgel en instrumentaal ensemble van het eerste deel van de Partita in E voor viool solo, BWV 1006. Vanwege de trompetten omgeschreven naar D. De kans om deze geniale klanken op een echt orgel te horen in plaats van op een 'kistorgel' is minimaal. Hier zitten de uitvoerende musici pal onder het orgel en heeft Leo van Doeselaar via een camera contact met de dirigent. Toegegeven, vanwege die camera alweer een historische vervalsing, maar wel eentje die schitterend klinkt. Bovendien klonk het ooit precies zo in de Nicolaikirche, waar de raaswisselplechtigheden (op maandag) plaatsvonden. Van Veldhoven en Van Doeselaar schrijven hier geschiedenis; dit is de beste uitvoering die ik ooit van dit werk heb gehoord, en gelooft u me, ik heb me suf gezocht. Het kolossale tweede deel van Cantate 120, Jauchzet, gebruikte Bach later in het Credo van zijn Hohe Messe als Et expecto resurrectionem mortuorum. Deel twee van Cantate 29 vond eveneens een plek in de Hohe Messe, als Dona nobis pacem. O ja, dat extra muziekje aan het eind van Cantate 120 is niet van J.S. maar van zoon C.P.E. Trompettist Robert Vanryne legt het haarfijn uit in een item over de al evenmin bestaande Bachtrompet.

Over de kwaliteit van deze uitvoeringen schrijven is een gegeven paard in de bek kijken, maar u hebt het al begrepen, dit is genieten. Niet alleen van de muziek, ook van de commentaren, zowel schriftelijk als mondeling. En dan te bedenken dat we pas de eerste dertig zijn gepasseeerd. Dat belooft wat.


© Siebe Riedstra, december 2014

Hij komt! Drie Adventscantates

Bach: Schwingt freudig euch empor BWV 36 - Nun komm der Heiden Heiland BWV 61 - Nun komm der Heiden Heiland BWV 62

Zsuzsi Tóth (sopraan), Barnabás Hegyi ( altus ), Nicholas Mulroy (tenor), Peter Harvey (bas),
De Nederlandse Bachvereniging o.l.v. Jos van Veldhoven

http://allofbach.com/nl/bwv/bwv-36/

http://allofbach.com/nl/bwv/bwv-61/

http://allofbach.com/nl/bwv/bwv-62/

Live-opname: 30 november 2013, Waalse Kerk, Amsterdam

'All of Bach' is een prachtig initiatief van de Nederlandse Bachvereniging: alle werken van Johann Sebastian Bach in beeld en geluid en in eigen uitvoeringen beschikbaar stellen op internet. Zonder drempel - je hoeft je niet eens aan te melden. Iedere vrijdag wordt een BWV nummer aan de collectie toegevoegd, en in 2021, wanneer de Bachvereniging honderd jaar bestaat, moet het werk voltooid zijn. Een reuzenklus die een berg geld kost. Dat kan door de genereuze deelname van Beheersmaatschappij Amerborgh en de man die het kapitaal van Amerborgh bijeenbracht, Alex Mulder. Vroeger ging Mulder met een bus vol vrienden van zijn huis naar Naarden om de Mattheuspassion bij te wonen. Tegenwoordig komt de Bachvereniging naar de Concertzaal die hij in zijn tuin heeft laten bouwen, en daar mag best wat tegenover staan. U en ik plukken er de vruchten van.

Afgelopen vrijdag 5 december was het de beurt aan Cantate 62, Nun komm der Heiden Heiland. Een toepasselijke keuze zo vlak na de eerste Adventszondag, en de laatste van een drietal cantates dat op 30 november 2013 tot klinken kwam in de Waalse Kerk te Amsterdam. Verenigd onder het motto 'Hij komt!' en alle drie gecomponeerd voor de eerste zondag van Advent. Cantate 36 'Schwingt freudig euch Empor' is met zijn exuberante aanvangskoor ideaal om een concert mee te openen. Dat deze cantate oorspronkelijk een wereldlijke bestemming had druipt van de noten af, en dat Bach trots was op zijn schepping blijkt wel uit het feit dat hij de oorspronkelijke wereldlijke versie twee maal opnieuw gebruikte alvorens er een kerkelijke bestemming aan te geven. De voorlaatste aria voor sopraan en gedempte viool Auch mit gedämpften, schwachen Stimmen - is een van Bachs kroonjuwelen. Zoals gebruikelijk weet Jos van Veldhoven een en ander uiterst boeiend toe te lichten. Bovendien zien we in een kort filmpje hoe de communicatie tussen organist Leo van Doeselaar en het gezelschap beneden verloopt. Continuospelers Pieter Jan Belder en Siebe Henstra leggen uit hoe de hiëroglyphen in hun partij voor verwarring kunnen zorgen.

Cantate 61 en 62 zijn beide gebaseerd op het Lutherlied Nun komm der Heiden Heiland, en wat bescheidener van omvang. Opvallend aan BWV 61 is het openingsdeel, dat geschreven is in de instrumentale vorm van een Franse Ouverture, dezelfde vorm waarin ook alle openingsdelen van Bachs Zes Orkestsuites gegoten zijn - die daarom ook als Ouvertures door het leven gaan. Beluistering van dit deel roept dezelfde gevoelens op als het openingskoor van Cantate 146, in zijn instrumentale vorm bekend is als het klavierconcert BWV 1052. Je kunt eigenlijk wel raden dat de instrumentale versie als eerste het licht zag.

De uitvoeringen hebben het uitstekende niveau dat we van de Bachvereniging gewend zijn en aan de beeld- en geluidsregistratie is de grootst mogelijke zorg besteed. Het publiek houdt zich muisstil, en gelukkig is het applaus smaakvol achterwege gelaten. Maar een luid en duidelijk bravo mag hier alsnog weerklinken.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links