Encyclopedie van de Opera - A

Arlecchino

 

© Paul Korenhof

 


Arlecchino (Ital., v. Oudfrans hellequin = harlekijn) - een van de voornaamste toneelfiguren uit de commedia dell'arte en in de opera's die daarop gebaseerd zijn. Arlecchino, die als knecht door het leven gaat, was oorspronkelijk en in tegenstelling tot een andere knechtenfiguur, de listige intrigant Brighella, nogal naïef en onnozel, hoewel hij vol woordspelingen en speeltrucs zat. Op den duur waren beide knechten echter moeilijk uit elkaar te houden. Arlecchino moest lenig zijn, kunnen dansen, buitelen en springen, en zijn spel had een katachtige charme, maar hij kon ook grof zijn. Zijn kostuum bestond traditioneel uit een buis en nauwsluitende broek, beide bedekt met blauwe, rode en groene ruiten met gele strepen ertussen, een zwart halfmasker en soms een zwarte ringbaard.

***

Arlecchino - 'Theatralisches Capriccio' in één bedrijf van Busoni op een libretto van de componist. Première: Zürich, 11 mei 1917.

Busoni schreef zijn capriccio om opgevoerd te worden in combinatie met zijn opera Turandot (wat bij de première ook gebeurde). In deze luchtige satire op de traditionele opera verwerkte hij persiflages op o.a. Mozart, Donizetti en Mahler (rond de eeuwwisseling leider van de Wienere Hofoper, de huidige Weense Staatsopera), terwijl hij het verhaal baseerde op thema's uit de commedia dell'arte. Centrale figuur is de kleermaker Matteo, die zich verwoed bezighoudt met het lezen van Dante en daardoor zijn vrouw verwaarloost. Haar minnaar is Arlecchino, die met zijn helpers allerlei pogingen in het werk stelt om Matteo het huis uit te krijgen.


terug naar alfabet

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links