CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, januari 2014

 

(R.) Strauss: Also sprach Zarathustra op. 30 - Don Juan op. 20 - Till Eulenspiegels lustige Streiche op. 28

Berliner Philharmoniker o.l.v. Gustavo Dudamel

DG 479 1041 70'

Live-opname: april 2012 (Zarathustra); januari 2013 (Don Juan); februari 2013 (Till) Eulenspiegel, Philharmonie, Berlijn

www.youtube.com

   

Landing september 2013. Dat is de slottekst van het korte maar effectieve promofilmpje bij deze uitgave, te bekijken op YouTube. Eindelijk is het zover, Gustavo Dudamel, de Venezolaanse maestro die door de hele wereld omhelsd wordt, maakt voor het eerst een cd met de Berliner Philharmoniker. Op het label Deutsche Grammophon [Gesellschaft] nog wel. Een waardige opvolger van Herbert von Karajan? De oudere generatie muziekkenners mag daar schamper over doen, de tijd staat niet stil. Bernard Haitink was de Dudamel van zijn tijd, en over zijn aantreden bij het Concertgebouworkest deed diezelfde oudere generatie al even schamper. Herbert von Karajan deed met zijn gelikte coiffure zijn uiterste best om de Dudamel van zijn tijdperk te zijn, en daar wordt nu in sommige kringen ook weer schamper over gedaan. De conclusie is niet moeilijk: iedere tijd hunkert naar idolen, en het publiek maakt zijn keuze. De successen van Herbert, Bernard en Gustavo zijn heus niet zo verschillend, maar er is heel veel veranderd. De 'muziekindustrie' verdiende ooit aan klassieke muziek, dank zij idolen als Herbert von Karajan en Bernard Haitink. Die tijd is voorbij - het Berlijnse orkest is een van de laatste orkesten van wereldfaam dat nog verbindingen onderhoudt met de grote labels van weleer, DG en EMI (nu Warner). Gustavo Dudamel zal er weinig meer aan overhouden dan naamsbekendheid.

De grote vraag is natuurlijk: hoe behaal je dat succes anno nu? Voor een belangrijk deel geeft Gustavo Dudamel het antwoord door zijn leeftijd en zijn uiterlijke verschijning. Dat is mooi meegenomen. Maar hoe verder? Bij de Deutsche Grammophon Gesellschaft vertalen ze dat in meer van hetzelfde. Dus krijgt Gustavo de unieke kans om het repertoire dat Karajan en Haitink tot sterrenstatus verhief, opnieuw vast te leggen. Er is alleen een klein probleempje: het geld is op. Waar Herbert en Bernard hun artistieke idealen in de studio konden verwezenlijken, moet Gustavo het doen met live-registraties. Wanneer de oudere generatie muziekkenners die vervolgens gaan vergelijken met de tot drie cijfers achter de komma geregisseerde opnamen van de grote voorgangers is het resultaat voorspelbaar. De vraag dringt zich op: waar zijn we eigenlijk mee bezig?

We zijn bezig met een vergissing. Het publiek ziet een leuke krullebol en de 'muziekindustrie' denkt dat de hoogtijdagen van Bernard Haitink en Herbert von Karajan voor herhaling vatbaar zijn. En dus wordt Gustavo Dudamel uitgenodigd om Also sprach Zarathustra te dirigeren in de Berliner Philharmonie. Succes verzekerd. Het publiek zat zo'n beetje bij de paukenist op schoot en voor iedereen die erbij was ligt de live-cd klaar. Het zegt natuurlijk wel iets over de enorme kwaliteit van de musici dat niemand over de uitvoering een kritische opmerking zal maken. Of zo'n live-opname in 1973 in Amsterdam ook mogelijk zou zijn geweest zullen we nooit weten. Hoe dan ook, deze cd gaat niet over Zarathustra of over Strauss, hij gaat over Dudamel. Wie het niet kan laten om toch te vergelijken is er al snel achter dat Bernard Haitink in 1973 een onovertroffen prestatie leverde. Hij was vierenveertig en had er twaalf jaar als chefdirigent van het Concertgebouworkest opzitten. Dudamel heeft nog even de tijd om zijn Zarathustra tot volle wasdom te laten komen. Waar Gustavo, Richard en de Berliner elkaar warm in de armen sluiten is in het symfonisch gedicht Don Juan. Strauss was een jonge vent toen hij dit meesterstuk afleverde, en Dudamel duikt in deze partituur met de energie van een negentienjarige. Over Tijl Eulenspiegel hoeven we het dan al helemaal niet meer te hebben: de ene schelm dirigeert de andere.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links