CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, oktober 2013

 

Rachmaninov: The Bells (Kolokola) op. 35 – Symfonische Dansen op. 45

Luba Orgonasova (sopraan), Dmytro Popov (tenor), Mikhail Petrenko (bas), Rundfunkchor Berlin (Simon Halsey, koordirigent), Berliner Philharmoniker o.l.v. Simon Rattle

Warner Classics 84519 • 72' •

Live-opname: 4-5 nov. 2010 (Dansen), 8-11 nov. 2012 (Bells), Philharmonie Berlijn

   

Simon Rattle op Warner Classics? Na een heel leven exclusief voor EMI te hebben opgenomen? Het lijkt dramatischer dan het is – Warner heeft EMI opgekocht, that’s all.

Het wordt pas echt verwarrend wanneer binnenkort ook het label Virgin van naam verandert – dat gaat voortaan Erato heten. Dit is dus het debuut van Rattle en de Berliner voor Warner, en het gekozen repertoire wortelt nou niet bepaald diep in de geschiedenis van het Berlijnse orkest. Rachmaninov stond daar nooit hoog op de agenda. Bij de hier in 2012 opgenomen concerten van The Bells was zelfs sprake van een eerste uitvoering! Het stuk dateert uit 1913 en is een van de twintigste-eeuwse meesterwerken voor koor en orkest, op één lijn met de Psalmensymfonie van landgenoot Igor Strawinsky, het Stabat Mater van Szymanowski of het War Requiem van Britten, om maar eens een paar stukken te noemen. De manier waarop Rachmaninov de simpele noten van het gregoriaanse Dies Irae tot de kern van zijn betoog maakt is ronduit geniaal, en ook binnen zijn oeuvre uniek, ook al citeerde hij die hymne waar het maar kon (Symfonische Dansen, Paganini-Rhapsodie).

Toch krijgen we Rachmaninovs Klokken maar weinig te horen, zowel in de concertzaal als op geluidsdragers. Waarom eigenlijk? Ik denk dat het aan de aard van het stuk ligt – een werk waarin het koor een essentiële rol speelt, maar dat tevens een uiterst virtuoze orkestaanpak vraagt. De taal hoeft geen probleem te zijn, zowel Russisch als Engels is mogelijk – hier kiest Rattle voor de Russische versie. Wijlen Kiryl Kondrashin koos voor zijn uitvoering met het Concertgebouworkest en het Groot Omroepkoor in 1981 de Engelse versie. Na één repetitie met de vocale solisten haalde de dood hem in – de concerten werden gedirigeerd door een debuterende Neeme Järvi. Kondrashin, Järvi, Rattle – ze staan alledrie bekend om de manier waarop ze een orkest weten te bespelen. De opname die Kondrashin in 1962 van De Klokken maakte blijft legendarisch ondanks bandruis en een sopraan van het soort waar ze in Rusland dol op zijn. Vijf jaar na zijn debuut in Amsterdam maakte Neeme Järvi met ‘zijn’ Nationale Schotse Orkest en Koor een opname voor Chandos, nu in het Russisch. Er wordt prachtig gespeeld en gezongen, maar ik kan na al die jaren nog steeds niet wennen aan de akoestische soep waaraan producer Brian Couzens zo verslingerd was – vooral irritant wanneer beluisterd door oortelefoons.

Rattle dirigeert het gedroomde orkest, een prachtig koor en drie solisten die een eervolle vermelding verdienen. Daarbij mag worden aangetekend dat Luba Orgonasova inmiddels een zangeres op leeftijd is met het bijbehorende vibrato, maar ook met een techniek om u tegen te zeggen. Van de sonore bas van Mikhail Petrenko zou je soms wat meer betrokkenheid willen voelen, maar zingen kan hij als de beste. De jonge tenor Dmytri Popov is deze partij op het lijf geschreven. De opnamekwaliteit – stereo zonder extra’s – is ronduit adembenemend.

De Symfonische Dansen stonden op het repertoire in november 2010, en na de concerten in de Philharmonie nam het orkest ze mee op toernee naar China. Van die concerten werd al eerder een DVD uitgebracht die ik hier eveneens heb besproken. De Symfonische Dansen zijn een lijfstuk van Sir Simon, al in 1982 bracht hij ze met zijn orkest uit Birmingham naar de Vara-Matinee, zoals de ZaterdagMatinee toen nog heette. Het concert was een belevenis, ik voel het podium nog trillen (als leerlingen van Anton Kersjes zaten we achter het orkest). Terugluisterend naar het cassettebandje van destijds valt vooral het logge tempo van het openingsdeel op. Stugge tempi ontsierden overigens ook de plaatopname die Rattle maakte van Rachmaninovs Tweede Symfonie met het orkest van Los Angeles – geen onverdeeld succes. Maar met die Symfonische Dansen is het helemaal goed gekomen: op YouTube heeft Warner een promofilmpje geplaatst dat voor de verandering uitstekend gemaakt is en een goed beeld geeft van deze uitgave, met live-beelden uit de Philharmonie.  


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links