CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, oktober 2016

 

Actus Tragicus - Bach in Context deel 5

Bach: Sonate in Es BWV 525 (orgel) - Cantate BWV 106 'Actus Tragicus' - Motet 'Komm, Jesu, komm' BWV 229 - Schmücke dich, o liebe Seele BWV 654 (orgel) - Cantate 'Mit Fried und Freud ich fahr dahin' BWV 125

Reitze Smits (orgel), Gesualdo Consort Amsterdam & Musica Amphion o.l.v. Pieter-Jan Belder

Leden Gesualdo Consort: Hana Blazikova & Stephanie Petitlaurent (sopraan), Terry Wey & Marnix de Cat (altus), Charles Daniels & Harry van Berne (tenor), Jelle Draijer, Jasper Schweppe (bas) & Harry van der Kamp (bas en artistiek leider).

Et'cetera KTC 1489 . 71' .

Opname: september 2014, Waalse Kerk, Amsterdam & Martinikerk, Groningen (BWV 525 & 654)

https://www.youtube.com/watch?v= (deel 1)

https://www.youtube.com/watch?v= (deel 2)

www.bachcontextueel.nl

* * *

Bach: Cantate BWV 106 'Actus Tragicus'

De Nederlandse Bachvereniging o.l.v. Jos van Veldhoven

Live-opname: 16 mei 2015, Oostkerk Middelburg

http://allofbach.com/nl/bwv/bwv-106/

 

Precies één dag voor het overlijden van Nikolaus Harnoncourt, op 5 maart 2016, plaatste de Nederlandse Bachvereniging Bachs 'Actus Tragicus' online. Een schitterend memento, dat het eind van een tijdperk en het begin van een nieuwe tijd treffend symboliseert.

Harnoncourt en zijn wapenbroeder Gustav Leonhardt zorgden in de jaren 1970 tot 1990 voor de eerste complete vastlegging op geluidsdragers van alle cantates van Bach, begonnen op LP, een tijdlang ook op muziekcassette uitgebracht, en geëindigd met een prachtuitgave op cd. Ze veroorzaakten er destijds een ware revolutie mee, en het hoeft geen betoog dat het succes katalyserend werkte. In het jaar 2000 bracht het label Brilliant de cantates naar het volk, compleet met oude instrumenten en jongenskoren. Daarna was het hek van de dam, en heeft de liefhebber het voor het uitzoeken. Op één punt hebben Harnoncourt en Leonhardt het niet kunnen winnen: de inzet van jongensstemmen als vocale solisten. Dat was eens en nooit meer.

Nergens wordt dat beter geïllustreerd dan door beide bovenstaande uitgaven. De een verschijnt in boekvorm, de ander is alleen te beluisteren via het internet. Beide zijn ondenkbaar zonder het pionierswerk van Harnoncourt en Leonhardt. De Nederlandse Bachvereniging heeft met haar project AllofBach.com de handschoen opgepakt en wil alle werken van de meester online beschikbaar stellen, niet alleen in geluid maar ook in beeld. Iedere week verschijnt er een deel uit de Bach Werke Verzeichnis. Voor zo'n onderneming is veel geld nodig: daarin wordt voorzien door een genereuze mecenas.

Zo'n gulle geldschieter zou zeer welkom zijn voor Bach in Context, een initiatief van Musica Amphion en het Gesualdo Consort Amsterdam. Daar worden de cantates van Bach in relatie gebracht met orgelwerken, in een ambiance die recht doet aan de ontstaansgeschiedenis, waar mogelijk op de orgelgaanderij - de concertuitvoering vervangt de kerkdienst. Het klinkende resultaat wordt uitgebracht in boekvorm, met doorwrochte artikelen en mooie illustraties. Gelukkig biedt ook hier het internet de helpende hand in de vorm van de Publieke Omroep. Het concert van deze editie vond plaats op 25 september 2014 in de Amsterdamse Waalse Kerk en werd opgenomen door AVRO/TROS. Het is in twee afleveringen op internet te bekijken en beluisteren, zie bovenvermelde links.

Deel vijf van Bach in Context (de overige vier heb ik hier evenens besproken) werd net als deel drie opgenomen in de Waalse Kerk te Amsterdam, maar voor de orgelwerken werd uitgeweken naar het orgel in de Martinikerk te Groningen. Uiteraard bespeelt Reitze Smits op voornoemde live-opnamen gewoon het orgel van de Waalse Kerk. De keuze van de Triosonate is kennelijk bepaald door de toonsoort Es-groot, tevens de hoofdtoonsoort van Cantate 106. Het thema van dit deel is het doodsverlangen dat zo'n belangrijke rol speelt in het werk van Sebastian Bach. Het boeiende essay van Scott C. Milner met de titel The Art of Dying maakt treffend de meerwaarde van deze uitgaven duidelijk, net als de uitstekende toelichting van Jan Smelik. Wanneer u de concertuitvoering op youtube bekijkt krijgt u ook nog het orgelkoraal 'Vor deinen Thron tret' ich hiermit' BWV 668 en het Motet O Jesu Christ, meins Lebens Licht BWV 118 erbij.

Ten slotte nog even een persoonlijke observatie. Bach in context heeft in de eerste vijf afleveringen kans gezien om vier van Bachs onovertroffen motetten in modeluitvoeringen te laten horen, gewoon door logische oplossingen te kiezen en niet te zeuren over het al dan niet inzetten van instrumentale bijdragen. Het resultaat is zonder uitzondering van een dusdanige kwaliteit dat een complete registratie van de zes motetten wat mij betreft een sluimerende belofte is die hoe dan ook ingelost moet worden.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links