CD-recensie

 

© Kees de Leeuw, november 2014

 

Black Pencil - Buffoni

(de) Man: Buffoni! Theatrical music for Black Pencil - Fuerza interior

Pergolesi/De Man (arr.): Serenata di Polidoro

Wassenaer/Black Pencil: Concert nr. 2 in Bes
(Allegro molto staccato)

Huijbregts: Farfanesque

Gallo/Black Pencil (arr.): Sonate nr. 1 in G (Moderato)

Meijering: Danzai

Gastoldi/Black Pencil (arr.): Balletti a cinque voci

Monfort: Bottle battle

Janssen: Zanni walking

Manjunath/Black Pencil (arr.) : Hari-hana-suta

Telemann/Black Pencil (arr.): Mezzetin en Turc from Suite Burlesque

Black Pencil

CLCL (Classic Clips) 127 • 72'•

Opname: december 2013,
Studio Helmbreker, Haarlem

 

Het Italiaanse improvisatietheater uit de zestiende en zeventiende eeuw, bekend als commedia dell' arte , waarin de komische kanten van het dagelijks leven belicht werden vormde de inspiratievorm voor deze cd van het ensemble Black Pencil. Bij deze vorm van improvisatietheater werd, weliswaar volgens een vast scenario, zoveel mogelijk ingespeeld op de actualiteit en hiernaast passeerden vele bekende personen de revue. Tot de vaste karakters behoorde Pulcinella, die model stond voor het gelijknamige ballet van Igor Stravinsky.
Naast het toneel waren er intermezzo's met onder meer pantomime, muziek en dans. Er traden dansers, toneelspelers en ook zogenoemde buffoni op. Deze artiesten, die wat versimpeld als clowns kunnen worden omschreven, bestonden al eerder dan de commedia dell' arte en vertoonden hun shows onder meer bij rechtbanken en bruiloften. Het waren zeer veelzijdige artiesten, die vaak meer dan één discipline beheersten. Naast dansen, acteren en improviseren moest er immers ook nog gemusiceerd worden.

Of de leden van Black Pencil ook zo veelzijdig zijn valt op de cd niet te ontdekken. Wel is duidelijk dat blokfluitist en artistiek leider Jorge Isaac, panfluitist Matthijs Koene, altvioliste Esra Pehlivanli, accordeonist Marko Kassl en percussionist Enric Monfort prima uit de voeten kunnen op hun instrumenten, met hierbij ook de cajón (handtrommel waarop de bespeler zit) en de zurna (schalmei).
De cd staat vol met hedendaagse muziek, met twee composities van Roderik de Man (1941). Hij tekende ook voor het arrangement van de serenade van Giovanni Battista Pergolesi (1710-1736). Hiernaast werden er deeltjes van composities van Domenico Gallo (1730-1768), Giovanni Giacomo Gastoldi (ca. 1554-1609), Georg Philipp Telemann (1681-1767) en Unico Wilhelm van Wassenaer (1692-1766) gearrangeerd. Deze korte werken klinken voor een deel zeer bekend omdat Stravinsky een aantal ervan in Pulcinella gebruikte. Hari-hana-suta dat ontstond in 2008 van B.C. Manjunath (1976) werd ook gearrangeerd voor deze cd.
De cd begint met Buffoni! Theatrical music for Black Pencil van Roderik de Man. Het is een zeer kleurrijke compositie met veel afwisseling qua instrumenten en geeft een indruk van hoe muziek bij de optredens enkele eeuwen geleden geklonken kan hebben, levendig maar ook wel wat rommelig. Ook zijn Fuerza interior is energiek en ritmisch en is mede geïnspireerd op traditionele muziek uit Venezuela en Columbia. Nico Huijbregts (1961) liet zich eveneens bezielen door deze volksmuziek. Na alle vrolijkheid is het bijna plechtige Danzai van Chiel Meijering (1954) een mooi rustpunt. De hoofdrol is aanvankelijk weggelegd voor de altviool met de accordeon en percussie als begeleidende instrumenten, waarbij later de pan- en blokfluit aansluiten. Enric Monfort (1979) geeft met zijn compositie met vijf 'vechtende' flessen als instrumenten een geheel eigen invulling aan de theatrale muziek. Het arrangement van de Indische componist Manjunath, m et de cajón als basisinstrument, verschilt qua benadering tamelijk veel van de andere composities en past naar mijn mening ook niet zo goed in het concept van deze cd. Zanni is een karakter uit de commedia dell' arte , waarvan Guus Janssen (1951) vooral de verandering van dit karakter beschrijft in zijn Zanni walking .
Buffoni zou je als een eenentwintigste eeuwse Pulcinella kunnen zien. De cd is, zoals Jorge Isaac terecht schrijft, contrastrijk, divers, avontuurlijk, grotesk en verrassend.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links