CD-recensie

 

© Kees de Leeuw, oktober 2021

Music from Eighteenth-Century Prague - Simon Brixi

Brixi: Missa ex D – Arietta de gloriosissima resurrectione Domini nostri Jesu Christi – Litaniae de venerabili sacramento – Alma redemptoris mater – Domine ad adjuvandum me festina – Magnificat

Hana Blazíková (sopraan), Jaromír Nosek (bas), Hipocondria Ensemble o.l.v. Jan Hádek
Supraphon SU 4293-2 • 79' •
Opname: febr.i 2021, Barok-aula van het Michn(ov)a Paleis, Praag

   

Simon Brixi (1693-1735) is een van de vele nagenoeg vergeten componisten uit de Barok. Van de generaties musici uit de Brixi-familie is František Xaver (1732-1771) nog het meest bekend omdat zijn concerten voor orgel en orkest meermalen op geluidsdrager werden geregistreerd. Zijn talent voor het orgel zal hij van zijn vader, ook organist, hebben geërfd, maar het muziekonderwijs moet hij van anderen hebben gekregen omdat Simon al overleed voordat zijn zoon vier jaar oud was. Zowel vader als zoon overleden, hoogstwaarschijnlijk, aan tuberculose.

Van de composities van Simon Brixi zijn er minder dan veertig bewaard gebleven. Bijna alle opgenomen werken op deze cd zijn volgens de tekst wereldpremières en hoewel ik weet dat dergelijke vermeldingen niet altijd op waarheid berusten, lijkt het dat de informatie correct is, want er zijn amper cd's met zijn muziek te vinden.

Brixi groeide op in Bohemen en kwam in 1718 naar Praag. Hij studeerde aanvankelijk rechten en mogelijk filosofie maar koos uiteindelijk voor de muziek. Hij gaf zijn visitekaartje af met composities voor het Navalis (=water) feest, waarbij de priester en martelaar Johannes Nepomuk werd herdacht. Nepomuk werd na vreselijke martelingen in de rivier de Moldau gegooid, maar zijn lijk zonk niet en kreeg uiteindelijk een praalgraf in de Sint-Vituskathedraal. De bijdrage van Brixi aan de 'watermuziek' verzekerde hem een aantal jaren van vaste inkomsten.

In zijn korte leven als professioneel musicus was Brixi in diverse kerken in Praag werkzaam als organist, maar daarnaast ook dirigent van verschillende kerkkoren. Wat resteert van zijn oeuvre is vooral geestelijke muziek. Op deze cd is gekozen voor een imaginaire liturgische dag, beginnend met een Mis in de morgen, 's middags een Litanie en ‘s avonds een afsluitend Magnificat. De drie onderdelen zijn aangevuld met drie korte werken. De bewering in het tekstboekje dat het om composities uit verschillende (stijl)periodes gaat doet wat vreemd aan omdat een deel ervan niet gedateerd lijkt te zijn.

Dat Brixi een voorkeur had voor een grote instrumentale bezetting, zoals in de muziekencyclopedie Grove staat, blijkt niet uit deze opnamen. De instrumentale bezetting van de Mis is met twee violen en continuo is zelfs karig, zij het effectief, bezet. In een aantal andere composities horen we opvallende baroktrompetten met pauken, maar in alle beluisterde werken ontbreken andere blaasinstrumenten.

Dat betekent niet dat de composities niet boeiend zijn. Brixi lijkt wat dit betreft zelfs niet onder te doen voor niemand minder dan Jan Dismas Zelenka (1679-1745), de bekendste Tsjechische barokcomponist. Brixi blijkt ook geïnspireerd te zijn door Johann Joseph Fux (1660-1741) en Antonio Caldara (1670-1736), die allebei vooraanstaande posten bekleedden bij de beroemde Weense Hofmusikkapelle.

Het Hipocondria Ensemble (met uiteraard daaraan toegevoegd een koor) speelt op authentieke instrumenten, waarbij vooral de trompettisten in zeer positieve zin opvallen. Van de solisten excelleert vooral Hana Blazíková. Als men de namen leest lijkt het een gezelschap te zijn dat uit louter Tsjechische musici bestaat. Gelukkig dat Oost-Europese barokmusici zich tegenwoordig uitstekend kunnen meten met hun West-Europese collega's, wat ook voor dit ensemble geldt.

Een mooi cd-boekje, keurig verzorgd met aardige foto's en de vertaling van de toelichting in het Engels, Duits en Frans. Wel is het irritant dat de gezongen teksten niet zijn afgedrukt. Ze kunnen wel worden gedownload, maar praktisch kan ik dit toch niet vinden. Een smetje op een mooie nieuwe aanwinst in de serie Music from Eighteenth-Century Prague van Supraphon.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links