CD-recensie

 

© Harry-Imre Dijkstra, januari 2022

Red Diamonds 

Janácek: Vioolsonate

Sibelius: Sonatine op. 80

Debussy: Vioolsonate in g

Prokofjev: Vioolsonate nr. 1 in f, op. 80

Maxime Gulikers (viool), Andrea Vasi (piano)
7 Mountain Records 7MNTN-032 • 75' •
Opname: augustus 2021, Westvestkerk, Schiedam

   

Het Nederlandse duo Gulikers-Vasi maakt zijn debuut op het onderhand in Nederland niet meer weg te denken kwaliteitslabel 7 Mountain Records. Maxime (1994) en Andrea (1989) kennen elkaar al ruim een decennium en uit hun duo-spel spreekt een sterke muzikale verbondenheid. De bedachtzame romantische aanpak van Maxime combineert ook heel goed met de iets fermere, meer assertieve aanpak van Andrea. Dat levert op dit album een aantal zeer goed gelukte onderdelen op.

Naar zeggen van het duo kwam de focus voor het op te nemen repertoire te liggen op muziek die de passies en de geestdrift van het ensemble het beste reflecteren. Die geestdrift kenmerkt zich door speelse vrijheid, een existentieel wereldbeeld en een donker gevoel voor humor. Ook de groeipijnen die horen bij het tot wasdom komen als musicus zijn niet vergeten; het duo laat die nu luchtig contrasteren met het plezier dat het heeft in het muziekspel en de ontdekkingen die gedaan worden. Want het leren houdt nooit op natuurlijk; het cd-debuut is een piketpaal op een hopelijk lang pad, in dit geval duidelijk een stijgend pad dat mettertijd kan winnen aan nog meer interpretatieve vrijheid en fantasie.

Voor Gulikers en Vasi zijn de 'Red Diamonds' composities die ontstonden in voor de componisten moeilijke en instabiele tijden. Maar gaat dat gegeven niet op voor heel veel componisten? Gaat het eigenlijk wél op voor de vier voorgestelde grootheden op dit album? Het begeleidende cd-boekje benoemt wat betreft de aanleiding voor het schrijven van de vioolsonate door Janácek nadrukkelijk de Eerste Wereldoorlog in een negatieve connotatie. Die is niet juist, aangezien Janácek juist geïnspireerd werd door de hoop op de komst van het Russische leger om een eind te komen maken aan de eeuwenlange (vreedzame) Habsburgse overheersing. Bovendien is er door hem in acht jaren tijd zoveel veranderd aan de sonate, dat nog moeilijk van een oorlogswerk gesproken kan worden. Ook wordt in de tekst volstrekt voorbijgegaan aan de enorme energie die Janácek niet lang na het schrijven van de eerste versie van de sonate kreeg dankzij een heftige buitenechtelijke verliefdheid, die hem tot zijn dood zou blijven voeden.

Ook bij Debussy liggen de kaarten ietwat anders dan in de tekst benoemd. Zoals hij zelf schreef: ‘Ik schreef deze sonate enkel om ervan af te zijn, aangespoord door mijn geliefde uitgever. Uit documentair oogpunt zal deze sonate interessant zijn als voorbeeld van wat door een zieke man in oorlogstijd geproduceerd kan worden.' Debussy wist dat zijn einde naderde, de oorlog liet zijn oude wereld verdwijnen, maar de andere eeuwige wereld, die van de muziek, die kende hij al...

Gelukkig kunnen we al die context gemakkelijk vergeten. Dat is de verdienste van het duo zelf, dat met een doorgaans vriendelijke, soms wat bedeesde aanpak tot mooie resultaten komt. Toegegeven, Janáceks sonate mist wat scherpte en verbetenheid en ook het romantische tweede deel, de Ballade, had uitbundiger gemogen in de expressie. Maar de relatief rustige tempi zorgen ook voor volle, langgedragen lijnen met subtiele details.

In Sibelius' Sonatine op. 80 worden we in drie compacte deeltjes prettig meegevoerd op klanken die geen diepere betekenis lijken te willen impliceren. De onbevangen speelsheid van het duo komt hier mooi uit.

De rijpheid en vrijheid van Debussy's laatste meesterwerk worden door Gulikers en Vasi nog niet diep genoeg gepeild, maar er is wellicht een excuus: te veel respect voor de noten, voor de componist? Risico wordt er in ieder geval niet genomen, alles valt op zijn plek, hier en daar wat veel voorbereid, maar opnieuw is de innigheid van het samenspel fijn om te horen. De finale levert door die voorzichtige aanpak zelfs een mooie verrassing op aan het begin, een moment dat door veel spelers helaas aangegrepen wordt om eens flink uit te halen; juist de meer naar binnen gekeerde opbouw zorgt voor een prachtige introductie van dit deel.

Het beste bewaart het duo voor het laatst: in Prokofjevs Vioolsonate op. 80 komen de klanken los, wordt er met durf gespeeld en komt het duo in de finale zelfs verrassend onbesuisd uit de hoek, waardoor dit deel ook het meeste overtuigt.

Een geslaagd debuut dus, met een origineel programma van fijne muziek uit diverse windstreken. Het verzorgde spel van Gulikers en Vasi mag zeker gehoord worden! Het is denkelijk licht beïnvloed door het ontzag voor de composities en wellicht ook voor de opname zelf – het is geen malse opdracht om die volmaakte werken voor de eeuwigheid vast te leggen! - maar dit duo heeft potentie.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links