CD-recensie

 

© Gerard Scheltens, maart 2016

 

Schumann: Complete Symphonic Works Vol. 4

Schumann:  Vioolconcert in d, WoO 23 - Pianoconcert in a, op. 54

Patricia Kopatchinskaja (viool), Dénes Várjon (piano), WDR Sinfonieorchester Köln o.l.v. Heinz Holliger

Audite 97.717 • 64' •

Opname: februari-maart 2015, Philharmonie, Keulen

   

Bij de aankondiging van deze cd veerde ik op, want de naam Patricia Kopatchinskaja staat garant voor spannende vioolmuziek. Op haar recente opname met het orkest MusicAeterna onder Teodor Currentzis klonk Tsjaikovski's vioolconcert - toch bepaald niet verwaarloosd door de platenindustrie - weer helemaal als nieuw. Een hete windvlaag vol explosieve energie, een hete windvlaag, zo kun je die uitvoering wel omschrijven. Dat Heinz Holliger haar heeft gestrikt voor dit deel IV van zijn complete cyclus met Schumanns orkestmuziek, maakt dus hevig benieuwd.

Siebe Riedstra besprak de delen I, II en III met onder meer de symfonieën en het celloconcert (klik hier). De laatste delen V en VI met "de rest", zoals de concertstukken (voor piano en voor vier hoorns), de ouverture Manfred en de Fantasie voor viool en orkest (ook door Kopatchinskaja), zullen dit voorjaar verschijnen.
Siebe prees Holligers Schumann-liefde en zijn exactheid ( "tot op de Herz nauwkeurig" ), maar vond wel dat zijn slagtechniek daarbij niet helemaal aansloot met een soms wat rommelig resultaat. In dit vierde deel is de Zwitserse dirigent - annex fameuze hoboïst, annex boeiende componist - op zijn best. Overromantische zwelgpartijen liggen niet in zijn aard, maar analytisch dirigeren met aandacht voor helderheid en accentueringen wel. Zo wordt het vioolconcert met de wervelende " Pat Kop" een waar feest.

Sinds ik in 2007 de bizarre geschiedenis van Schumanns stiefkind uit de vioolliteratuur uitvoerig beschreef (klik hier), zijn er op deze site meer woorden aan gewijd. Collega Aart van der Wal besprak de opname van Renaud Capuçon (Virgin) (klik hier) en Siebe Riedstra deed dat met die van Anthony Marwood (klik hier) en Isabelle Faust (klik hier).
Tot nu toe vond ik die van Faust de beste moderne uitgave (de veelbesproken oude opnamen van Kulenkampff (klik hier) en Menuhin laat ik nu even buiten beschouwing), omdat zij allerlei interpretatieve clichés opruimde en een frisse kijk vertoonde op het nog altijd omstreden concert. "Hier krijgt het zijn eerlijkste kans", schreef Siebe en Fausts uitvoering blijft absoluut fier overeind, ook als ik die van Kopatchinskaya uitroep tot mijn nieuwste favoriet. Als je dit volkomen eerlijke spel hoort, energiek en virtuoos waar het kan en lyrisch waar het moet, fraai gefraseerd en met genereuze aandacht voor de vele bijzondere details, vraag je je af wat de kringen rond Schumann (Clara en Joachim) toch bezield moet hebben toen ze meenden zijn nagedachtenis tegen dit werk te moeten beschermen. Niks signalen van gekte of dementie, integendeel, zeker in de eerste twee delen staat eigenlijk geen noot verkeerd, en dat ietsje dorre passagewerk op spaarzame momenten in de finale wordt in de virtuoze handen van Patricia Kopatchinskaya vanzelf deel van het meesterwerk dat dit concert gewoon is.
Een opmerking terzijde: het vioolconcert staat hier geboekt als WoO (Werk ohne Opuszahl) nr. 1, maar waar dat vandaan komt weet ik niet. Gebruikelijk is WoO 23.

Ook in het pianoconcert, een levendige en liefdevolle dialoog tussen piano en orkest, kiest Holliger voor een speelwijze die de analyse van de pure noten vooropstelt zonder al te romantische accenten. Maar daarmee is deze vertolking nog niet emotieloos, integendeel. Hij geeft het Keulse WDR-orkest alle kansen om mooie staaltjes speelcultuur te laten horen. Solist Dénes Varjon speelt met een heldere articulatie en een vingervlugge virtuositeit die mij erg aanspreekt. Het pianoconcert is natuurlijk door elke pianist van naam opgenomen en de concurrentie is dus groot, maar voor mij is deze onromantische maar puntige aanpak heel aantrekkelijk.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links