CD-recensie

 

© Aart van der Wal, november 2012

 

 

Kagel: Chorbuch 7 - 10 - 13 - 14 - 15 - 17 - 19 - 21 - 24 - 28 - 31 - 32 - 38 - 39 - 40 - 41 - Les Inventions d'Adolphe Sax

Nederlands Kamerkoor, Cor de Jong (harmonium), Sepp Grotenhuis (piano) o.l.v. Mauricio Kagel (tevens solostem), Rascher Saxophone Quartet o.l.v. Klaas Stok

Music Edition Winter & Winter 910 191-2 • 54' •

Opname: Chorbuch: december 2007, Bachzaal, Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten; Les Inventions d'Adolphe Sax: december 2007, Waalse Kerk, Amsterdam

www.winterandwinter.com


 
 
Mauricio Kagel (1931-2008)

Van de Argentijnse (Buenos Aires, 1931) in Duitsland wonende en aldaar in 2008 overleden componist Mauricio Kagel zal niemand beweren dat hij stijlvast componeerde. Misschien is dat wel het belangrijkste kenmerk van zijn werk: een grote verscheidenheid van stijlen, zelfs binnen één compositie. Kagel is de man van het verrassende, het onsamenhangende, absurde, bizarre, ironische, humoristische, groteske en theatrale. De stijlen die hij in zijn composities hanteert komen linea recta van anderen. Hij gebruikt, becommentarieert, vormt en misvormt ze, meestal doorspekt met een fikse dosis humor. Zelf zegt hij dat zijn muziek 'zonder voorbeeld' is, wat duidt op het unieke karakter ervan: de vele stijlen mogen misschien als voorbeeld hebben gediend, hij heeft ze op unieke wijze toegepast. Datgene dat oud is wordt onder zijn handen nieuw, neemt althans een nieuwe gedaante aan.

Geen wonder dus dat Kagel vrij gemakkelijk de weg naar het theater wist te vinden, want daar kon hij, de grote parodist, zijn creatieve hart pas echt ophalen. Een van zijn eerste uitingen op dit gebied was de 'anti-opera' Staatstheater uit 1970, waarin Kagel op ongekende wijze afrekende met het ver buiten de werkelijkheid staande fenomeen van de opera. Het zal evenmin verbazing wekken dat Kagel van zijn musici vaak meer verlangde dan 'slechts' muziek maken: ze worden geacht actief deel te nemen aan de handeling. In die zin was hij zeker de wegbereider voor componisten als Heiner Goebbels (bekend van o.a. Landschaft mit entfernten Verwandten (klik hier voor de recensie).

De voorliggende opname zal zijn unieke karakter nooit meer verliezen, want nog in december 2007 werkte de componist er met zijn zéér diepe solostem zelf aan mee. Het was tevens zijn laatste cd-opname. Hij overleed negen maanden later, op 18 september 2008 in Keulen. 'Chorbuch' heeft zo zijn eigen opvattingen over het koraalgezang, zoals die in deze zestien van de drieënvijftig 'koralen' op cd zijn gezet. Het is buitengewoon jammer dat in het cd-boekje niets wordt verteld over de componist Mauricio Kagel en de beide uitgevoerde werken. We moeten het doen met een - overigens boeiende - foto van de uitvoering in de Bachzaal en de Waalse Kerk. Ter compensatie verwijs ik graag naar de interessante beschouwing van de musicoloog Elmer Schönberger (klik hier) over Kagels 'Chorbuch'. Het maakt deel uit van diens 'De wellustige tandarts & andere componisten', © 2007 dbnl/Elmer Schönberger (de volledige tekst kan hier worden gedownload).

'Les Inventions d'Adolphe Sax' gaat, de titel verraadt het al, over de saxofoon, ooit uitgevonden door Sax. Die komen ook uitvoerig - en hoe! - aan het woord (sopraan-, alt-, tenor- en baritonsax), maar de tekstfragmenten laten helaas veel verhuld van Kagels gecomponeerde verhandeling over het instrument.. Kagel schreef zijn 'Inventions' in opdracht van het Nederlands Kamerkoor. Het werd voor het eerst uitgevoerd in 2006, tijdens het Holland Festival. Kagel schreef zelf de tekst over het lot van de Belgische uitvinder van de saxofoon, die talloze malen op de juridische barricaden moest om zich tegen imitaties teweer te stellen.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links