CD-recensie

 

© Aart van der Wal, december 2021

Liedjes zonder woorden - Jazz uit de Gouden Eeuw

Camerata Trajectina
Globe GLO 5280 • 75' •
Opname: sept./okt. 2021, Zeeuwse Concertzaal, Middelburg

https://www.camerata-trajectina.nl/project/camerata-a-la-carte/

   

Alleraardigst, deze cd die geheel is gevuld met ‘Liedjes zonder woorden', een beproefd genre waarin niemand minder dan Felix Mendelssohn-Bartholdy zozeer uitblonk. Maar dat was in de negentiende eeuw en geenszins vergelijkbaar met wat het Utrechtse ensemble Camerata Trajectina hier te berde brengt. Een ensemble overigens dat zich al sinds zijn oprichting in 1974 uitsluitend heeft toegelegd op de Nederlandse zangkunst uit allang vervlogen tijden.

Nu dan dus deze puur instrumentale cd. Niet zo vreemd overigens want de gezongen teksten uit die tijd werden door talloze instrumentalisten bewerkt voor hun eigen instrument en daarmee optreden. Het was een geliefde bezigheid in heel Europa en geen wonder dus dat de vele invloeden daarvan ook naar ons land overwaaiden. Een goed voorbeeld daarvan zijn de in de blokfluitvariaties van Jacob van Eyck (1590-1657) opduikende, typisch Italiaanse melodieën, door hem met meesterhand verwerkt. Maar ook de zo beroemde Sweelinck wist er goed weg mee, getuige de vele variaties van zijn hand die zijn gestoeld op typisch Franse chansons en zelfs Engelse dansdeuntjes zoals die klonken in taveernes, op bruiloften en partijen.

Maar ook onder het grauw was de populariteit van die liedjes en deuntjes groot: boeren, burgers en buitenlui genoten er met volle teugen van, ze konden zich er zelfs niet aan onttrekken, want in de Gouden Eeuw klonken ze overal, op kerkorgel en carillon, of gespeeld door stadspijpers en fluitspelers.

De werkwijze toen verschilde eigenlijk niet zoveel van wat jazzmusici al decennialang doen: een eigen versie maken, hetzij weloverwogen, hetzij spontaan ter plekke uitgewerkt. Dit ‘recept' heeft ook Camerata Trajectina zich eigen gemaakt door deze zeventiende-eeuwse liedjes van eigen arrangementen en zelfs improvisaties te voorzien. Uit het boekje:

‘We recyclen in oude traditie op onze eigen manier beroemde melodieën, madrigalen, chansons en akkoordschema's. Stelt u zich een jukebox in 1634 voor. Welke hits staan er in de top 40? Werp uw florijn in en kies Flow my tears, Amarilli mia bella, Greensleeves, Est-ce Mars of Onder de linde groen.'

Al zeg ik er wel bij dat er van die liedtitels zijn die gretig naar de onderliggende tekst verlangen… Wat dacht u van De Stront Moolen, Isabelle heeft in 't hemdt gepist, De Stinkpot Menuet, Johannatje heeft in bed gekackt?

Camerata Trajectina als dé pleitbezorger van de Nederlandse muziek van de Middeleeuwen tot de Gouden Eeuw, gestoeld op projecten die gedegen historisch en muziekwetenschappelijk onderzoek verraden, maar dit bovendien weet om te zetten naar uitvoeringen waar de vonken vanaf springen. Dat alles tezamen maakt ook dit nieuwe album zo waardevol.

In 2014 kon het ensemble terugzien op het 40-jarig jubileum, waarbij het de Visser Neerlandia Cultuurprijs in ontvangst mocht nemen. De in de Oude (graag met hoofdletter!) muziek gespecialiseerde journaliste Jolande van der Klis schreef naar aanleiding van dit jubileum een biografie van het ensemble: Van Peeckelharing tot Pierlala. Ook het Nederlandse, door Marcel van Tilburg bestierde muzieklabel Globe (waar eens Klaas Postuma de scepter over zwaaide) liet zich bepaald niet onbetuigd, met in de loop der jaren een groeiend aantal albums.

Tot slot nog het gebruikte instrumentarium voor dit opnieuw bijzondere project, uiteraard volgens de ‘oude stempel': blokfluit, viola da gamba, harp, luit, gitaar en citer.

Deze cd-uitgave is in een gelimiteerde oplage van 1000 exemplaren verschenen. Ik ontving nr. 459.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links