Audio-apparatuur

Uit de oude doos:

Sennheiser Orpheus

 

© 1992 Eduard Coddé

 

Het lijkt ons aardig om af en toe ook een recensie van buitenlandse journalisten te plaatsen, zoals ditmaal van de Belgische journalist Eduard Coddé. Het spits wordt afgebeten met het paradepaardje van Sennheiser: de Orpheus. - november 2004, red. -

Orpheus is de oudst bekende zanger en dichter uit de Griekse mythologie. Hij wordt afgebeeld met een lier die hij van Apollo geschonken kreeg. Met zijn muzikale talenten wist hij mensen tot zachtheid te stemmen, wilde dieren te bedwingen en natuurelementen te beïnvloeden.

De naamgeving van het Sennheiser prestigeproject is niet ten onrechte aan deze figuur uit de Griekse oudheid ontleend. De bekende producent van hoofdtelefoons en microfoons heeft zichzelf voor de uitdaging geplaatst 's werelds beste hoofdtelefoon te ontwikkelen. Een opdracht die tot een monumentaal eindresultaat heeft geleid.

Monument

Zelf heb ik de Orpheus voor het eerst ontmoet tijdens de IFA '91 te Berlijn. Sennheiser heeft in het verleden steeds dynamische hoofdtelefoons gemaakt en bewandelt nu nieuwe paden met het toepassen van het elektrostatische principe. Dat maakt dat de hoofdtelefoon vergezeld wordt van een aangepaste elektronica en die vormt een oogstrelend onderdeel van dit monument. De delen vormen als het ware een kasteel, of beter nog, een podium van een concertzaal. Er worden edele houtsoorten gebruikt voor de rand van "het podium". Verchroomd aluminium en edelstaal wisselen sierlijk af met het donkere houtwerk.

Goddelijke versterking

De Sennheiser Orpheus wordt gevoed door een buizenversterker die elke high-end hifi-fanaat doet watertanden. Dit soort versterkers staan bekend voor hun warme en natuurlijke klankweergave. Ze bieden het bizarre neveneffect dat eventuele vervorming zelfs harmonisch worden ingepast in het weergegeven klankbeeld. De vervorming heeft bij buizenversterkers een verrijking van de boventonen tot gevolg, wat de instrumenten een realistischer klankkleur bezorgt.

Buizen zijn uitstekend geschikt voor het voeden van een elektrostaat, daar ze gemakkelijk de hoge stuurspanning (hier tot 450 V) kunnen opwekken. Sennheiser heeft gekozen voor een klasse-A versterking en plaatst de uitgangstrappen in brugschakeling, waardoor geen transformator met typische lineariteitsproblemen meer nodig is. De klasse A werking veroorzaakt een flinke warmte-afgifte. Om veiligheidsredenen heeft men dan ook verchroomde metalen beschermkappen geplaatst rond de buizen. Het samenspel van de verchroomde metalen delen en de gloeiende buizen, zorgt voor een boeiend optisch schouwspel. Er kunnen met deze versterker twee hoofdtelefoons worden aangestuurd. In de voorversterker worden speciaal geselecteerde, ruisarme ECC 83 buizen gebruikt.

Het aanzetten van dit Sennheiser-monument vergt het omdraaien van een contactsleutel. Na deze handeling start het voorgloeien van de buizen. Door het automatisch en stapsgewijs opvoeren van de gloeispanning tot de optimale werkingstemperatuur is bereikt, wordt de levensduur van de buizen aanzienlijk verlengd en verkrijgt men een bromvrije werking.

Bij al deze bijzonderheden komt nog dat de Sennheiser Orpheus over een ingebouwde digitaal/analoog omzetter beschikt voor het direct digitaal aansluiten van een CD-speler, DAT, en binnenkort DCC of DBS. Het toestel selecteert automatische de passende bemonsteringfrequentie. De omzetter is van het 1-bit type met 256-voudige overbemonstering. De ingangen zijn ontdubbeld in een coaxiale en optische versie. Als aanvulling staat ook nog een analoge lijningang ter beschikking. Deze goddelijke versterking legt 13 kg in de weegschaal!

Oorweergevers

Hoofdtelefoon is een veel te banaal woord voor dit Sennheiser monument. Oorweergevers omschrijven beter de doelstelling van dit project. In tegenstelling tot de versterking, plaatst de eigenlijke weergever zich in de pluimgewichtklasse: slechts 365 g!

Het principe van deze oorweergever is ontleend aan de condensatormicrofoons voor professionele toepassingen; voor Sennheiser geen onbekend terrein. Het elektrostatische principe levert optimale lineariteit van de weergave bij minimale intermodulatie.
Voor het membraan wordt een zeer dunne Polymeerfolie gebruikt. De slechts 1 micron dunne folie wordt voorzien van een opgedampt goudlaagje. Om af te rekenen met hinderlijke staande golven, is een ellipsvormige membraan gekozen. De sturing van het membraan gebeurt over het ganse oppervlak, wat toelaat de beweging beter onder controle te houden.

De elektrodes zijn uit hard glaskeramiek vervaardigd en hebben een honingraatstructuur. Het geheel van elektrodes en membraan zit in een houten raam gevat. Voor dit raam is meerlagig beukenhout gekozen, zoals ook in de vliegtuigindustrie wordt gebruikt voor het aanmaken van propellers. Dit hout is hard als metaal en moet dan ook met een aangepaste frees worden bewerkt.

In tegenstelling tot mijn verwachtingen, is het oorkussen niet uit één of andere luxueuze leersoort, maar uit fluweel. Fluweel is veel minder zweetverwekkend, zodat hierdoor het draagcomfort verbetert bij lang luisteren.

Het open systeem laat het oor van de luisteraar normaal 'werken'. Doordat de lucht rondom de oren niet is afgesloten, kunnen drukverschillen normaal worden opgebouwd en ontstaat een open en transparant klankbeeld. Voor het aansluiten van de oorweergever gebruikt Sennheiser een zuurstofvrije 6-aderige kabel met teflon-geïsoleerde stekker.

Beoordeling

Het beoordelen van een dergelijk monument is een vrijwel onmogelijke taak. Dat deze oorweergever goed klinkt is een vanzelfsprekende zaak. Hoe goed is echter moeilijk te verhalen. Ik mis hiertoe de nodige referenties en die zijn ook niet direct te vinden. De Sennheiser is nu eenmaal een absoluut buitenbeentje. Een oordeel vellen over de weergave, ontaardt vlug in vitten over nuances die te persoonlijk worden ervaren. Wereldwijd zullen slechts 300 gegadigden kunnen genieten van dit monument. Zij hebben dan in ieder geval een oog- en oorstrelend kunstwerk in huis.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links