Audio-apparatuur

Van Medevoort

CA222 voorversterker

PA222 eindversterker

 

© 1998 Aart van der Wal

 

Er valt best iets voor te zeggen om een aparte voor- en eindversterker te kopen en niet omdat die per definitie beter is dan een geïntegreerde broeder (vooral verkopers kramen op dit gebied de meest baarlijke nonsens uit). Plaatsing van de eindversterker vlakbij de luidsprekers betekent bijv. aanzienlijk kortere luidsprekerkabels, terwijl de signaalkabel die de voor- en eindversterker met elkaar verbindt, best lang mag zijn. Een andere reden kan de warmteafgifte van de eindversterker zijn, waardoor hij niet in aanmerking komt voor plaatsing in een (bijna) gesloten kast. De voorversterker wordt normaliter nauwelijks warm en kan als regelaar voor de gehele audioinstallatie daar juist wel een prima plaatsje vinden. Dus gewoon praktische zaken geven de doorslag en niet de wazige verhalen over de 'hoorbare' voordelen van een gescheiden voor- en eindversterker.

CA222 voorversterker

Achter de (zoals zo vaak!) weinig fantasievolle typeaanduiding (CA staat voor Control Amplifier) gaat een solide en uitstekend afgewerkt apparaat schuil met zeven identieke ingangen met vergulden chassisdelen.. Het doet er niet toe welke bron u op welke ingang (Phono, Tuner, DAD, Line 1 en 2, Tape 1 en 2) aansluit. Phono is hier enigszins misleidend, want de ingang is standaard een gewone lijningang die voor vinyl-enthousiasten met de apart verkrijgbare mm/mc-omschakelbare voorversterkerprint vM CA-PH (f. 300,-) kan worden opgewaardeerd. De ingangsgevoeligheid is goed gekozen: bij een ingangsspanning van 2 volt wordt vol huiskamervolume (gemiddeld gevoelige luidsprekers, kamer ca. 55 m2) pas bereikt met de volumeregelaar op stand '12 uur', met de aparte l/r-fijnregelaars in de maximale (eigenlijk neutrale) stand. Van Medevoort bleef trouw aan het principe van de traploze regeling van het uitgangssignaal naar de eindversterker. Die regeling heeft drie wezenlijke functies: 1. als balansregelaar, 2. als fijnregelaar van het met de grote volumeregelaar ingestelde volume en 3. uitschakeling van het signaal naar de eindversterker bij gebruik van een hoofdtelefoon. In alle geprobeerde posities is van een negatieve beïnvloeding van het oorspronkelijke muziek- of spraaksignaal geen sprake. Een klankregeling ontbreekt, wat alweer vele jaren schering en inslag is. U kent mijn mening daarover: er zijn vele situaties denkbaar die een klankregeling gewoon noodzakelijk maken. Minder goede opnamen kunnen worden getemd, akoestische gebreken thuis kunnen althans enigszins worden gemaskeerd. De ruisafstand is met -100 dB zeer goed, de vervorming is onmeetbaar klein. De balans tussen beide kanalen is over vrijwel het gehele bereik binnen 0,1 dB nauwkeurig. Zelfs met bijna gesloten volumeregelaar bleek de afwijking niet groter dan 0,2 dB. De kanaalscheiding is veel beter dan de meeste bronnen u bieden: 100 dB tot ver buiten de audioband. Het opgenomen vermogen is slechts 15 Watt. U kunt de CA222 dus wat mij betreft continu aan laten staan. Een rode led verraadt dat de voorversterker in bedrijf is. Met zijn gewicht van 9 kg en standaardafmetingen (bxhxd 434x70x355 mm) vindt de voorversterker vrijwel overal een geschikt plaatsje. Het enige dat in dit opzicht relevant is, is de bereikbaarheid aan de voor- én achterzijde.

Subsonische frequenties

Het ontwerp van voor- en eindversterker is gestoeld op d(irect)c(urrent)-techniek en - hier enigszins gechargeerd - dus op het principe 'zo-recht-als-hij-kan-gaan'. Dat zien we ook in de frequentiecurve: van 1 Hz (waarom dan niet 0 Hz?) tot 100 kHz. Wat in deze dc-opzet binnen maximaal 3 dB is. Het is daarbij van groot belang dat de versterkers zich stabiel gedragen en dat doen ze. Een subsonisch filter ontbreekt (waarom anders een dc-versterker ontwerpen, zegt de maker). Het gevolg daarvan is dat in de cd e.d. ingebakken subsonische frequenties (tot 5 Hz is geen uitzondering!) onverzwakt naar de luidsprekers worden gevoerd. En simpel als het is krijgen deze dus naar willekeur rechtstreeks vanuit de opname alle daarin aanwezige subsonische componenten voor hun kiezen. Dit kan gemakkelijk worden aangetoond met een low-pass filter tot ongeveer 20 Hz in combinatie met een millivolt-meter of scoop. Het gaat dan om componenten die vér onder de resonantiefrequentie van de woofer liggen en dan op die plek een knots van een intermodulatie-vervorming met het door de luidspreker aangeboden 'gewone' laag tot aan de crossover-frequentie kunnen veroorzaken. Zo bezien is het gewoon bittere noodzaak om álles beneden 20 Hz er met een filter van minimaal 24 dB per octaaf uit te halen, dc of niet. Al moet worden gezegd dat in veel opname- en montageapparatuur subsonische filters worden toegepast. Een soort van voorportaal dat veel ellende voor de consument al bij voorbaat wegneemt. Het is dus per definitie niet zo dramatisch. Hoe dan ook, het probleem huist niet in de versterker, maar in de beperkingen van luidsprekers. Ik had dus toch graag zo'n filter in de CA222 gezien, zeker ook gezien de pretenties van het geheel. En dan goed uitgevoerd, dus opgebouwd in de verschillende versterkertrappen. Omdat het helaas maar al te vaak voorkomt dat een ingebouwd subsonisch filter tot bulten in de frequenties vanaf zo'n 40 tot 100 Hz leidt. Het schiet dan allemaal niet erg op. Dat de versterker doorloopt naar 100 kHz vind ik overigens geen bezwaar. Even boven 20 kHz laat de cd het afweten en bevat ook geen enkele opname boven die regionen nog een voor muziek of spraak bruikbaar signaal. Doorlopen tot 100 kHz is dus niets anders dan overkill: niemand die het nodig heeft (alleen Japanners schijnen het te horen), maar ook niemand die er last van heeft. Ook hier geldt weer dat er geen stabiliteitsproblemen mogen zijn; en die zijn er niet.

PA222 eindversterker

Eenvoudig qua uiterlijk, maar in- en uitwendig zeer solide uitgevoerd. Aan de achterzijde vinden we één paar luidsprekeraansluitingen (u kunt er Manilatrossen aanhangen) en de ingang voor het signaal vanaf de voorversterker. De rood oplichtende led aan de voorkant dient tevens als lichtnetschakelaar en geeft aan of het apparaat in bedrijf is. Forse koelribben aan beide zijkanten ronden het uiterlijk af. De ingangsspanning is 1,5 V eff. voor 110 watt RMS aan 8 ohm. Laat u zich overigens door al die watts niet van de wijs brengen. Vermogensverdubbeling betekent een geluidstoename van 3 dB en dat is weliswaar te horen, maar het verschil is verre van dramatisch. Alles wat onder 2 dB zit valt uiterst moeizaam waar te nemen: het verschil tussen bijv. 30 en 40 watt is maar 1,8 dB. Geen enkele reden om opgewonden van te raken. Belangrijker is een redelijk gevoelige luidspreker die een vriendelijk en vooral rustig impedantieverloop vertoont en nominaal niet beneden 4 ohm 'zakt'. Hifi blijft een optelsom die uiteindelijk moet kloppen. De PA222 is eveneens stabiel bij capacitieve belastingen en dat is ook prettig voor elektrostaten. Open uitgang is zonder beperking toegestaan. De fabrikant geeft hoog op over de dempingsfactor die met minimaal 1200 en maximaal 1500 extreem hoog is. Ik heb er ook bewondering voor, maar kan er in puur muzikale zin geen meerwaarde aan ontlenen. De vervorming is zo extreem laag dat 'geen' op zijn plaats is. Ook qua afmetingen en uitmonstering past de 12 kg wegende PA222 perfect bij de CA222. Logisch toch?

Traditionele kwaliteit

Zoals vanouds voelen knoppen en regelaars solide aan. Geen nylonassen en dus geen speling, alles stevig uitgevoerd en ergonomisch. De ingangen zijn niet rechtstreeks op de print gemonteerd, wat ik een uitgesproken pluspunt vind. Er wordt geen mechanische druk op de print uitgeoefend, als een bron op de ingang wordt aangesloten. Door uitgekiende positionering van de trappen kon terecht behoorlijk worden bezuinigd op de (Silver Wire) bedrading. Hoe korter, des te beter. De voeding is zéér ruim bemeten en dat kan nooit kwaad. Een apart compliment voor de bodemplaat van deze combinatie: geen oerwoud aan schroefjes, boutjes en plastic uitsteeksels waaraan je je handen openhaalt. Geen schakelklikken, geen overspraak tussen de aangesloten ingangen, slechts een deftige, zachte 'plof' als de eindversterker wordt ingeschakeld. Ook de PA 222 kunt u trouwens gewoon aan laten staan, wat ook goed is voor de levensduur.

Muziek

Daar gaat het vooral om en daarmee staat of valt ook iedere versterker. Welnu, deze Van Medevoort-combinatie stáát en wel als een huis. En om dit Nederlandse fabrikaat nog meer Hollandse glorie mee te geven, heb ik de CA/PA-222 verbonden met de CD222 cd-speler van hetzelfde merk (besproken in het.. nummer) en eerst maar eens aangesloten op TAF's Rectangle 15 luidsprekers (zie het... nummer). Het klinkt zoals een goede combinatie klinken moet: diep en sonoor (Sjostakovitsj VIII/Gergiev/Philips), ragfijn (Tallis Scolars/Gimell), stevig verankerd stereobeeld (Bachs Hohe Messe/Koopman/Erato), moeiteloos (Liszts sonate in b/Argerich/DGG) rimpelloos (Bachs vioolpartita's/Mullova/Philips), prachtige strijkers (Vivaldi's celloconcerten/Coin/L'Oiseau-Lyre) contrabassen om van te smullen (Beethoven-symfonieën/Haitink/Philips), fraaie balans tussen zangstem en piano (Schubert-liederen/Quasthoff/Spencer/BMG). Het belangrijkste is dat je de techniek vergeet, omdat de muziek op de voorgrond staat. Het werd niet anders in combinatie met andere luidsprekers, zoals bijv. Jaap de Jongs monitorluidsprekers van eigen makelij en B&W-matrixen. Proeven met andere cd-spelers en d/a-omzetters bevestigden ondubbelzinnig de kwaliteiten van de CA/PA222.

Slotconclusie

De CA222/PA222 versterkers werden ook aan een duurproef onderworpen (ca. zes maanden onafgebroken in bedrijf). Daarnaast werden ze ook nog behoorlijk 'gemarteld'. Ze gaven geen krimp. In muzikaal opzicht een onverdachte bron die de zorgen ver achter zich laat. De enige punten van kritiek zijn het ontbreken van klankregeling en subsonisch filter. Over de weggelaten pickup-trap vel ik toch maar een mild oordeel. De prijs/kwaliteitsverhouding is goed, hoewel er voor minder geld vergelijkbare kwaliteit en ditto vermogen te koop is. Wat niet wegneemt dat de spreekwoordelijke duurzaamheid van Van Medevoort-apparatuur ook een behoorlijke stem in het prijskappittel heeft

Fabrikant en leverancier: Audioart, Utrecht (tel. 030 241 27 66)

CA22 voorversterker: F. 1990
PA222 eindversterker: F. 2190


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links