Audio-apparatuur

Terrazzo Art Fidelity

Cadans 5 luidspreker

 

© 1993 Aart van der Wal

 

Gezaagde en daarna gepolijste natuursteen, goede eenheden en elektronica waarover ook behoorlijk is nagedacht vormen de ingrediënten van deze topklasse-luidspreker die ieder denkbaar (muzikaal) klankpatroon zo licht als een veertje aan de luisteraar openbaart, maar ook in staat is om het volle orgel van de Parijse St. Eustache met verpletterende klankkleuren neer te zetten. Een Nederlandse ontwerper, tevens fabrikant, verdient het om gehoord te worden!

Zwaar geschut

Is de Cadans 3 met 40 kg. al een zware jongen, de nog meer uit de kluiten gewassen Cadans 5 (30 cm breed en diep en 1.05 m hoog) kan alleen nog op wielen worden verplaatst: maar liefst 74 kg. weegt dit uit gebroken marmer, kwarts en cement opgetrokken gevaarte. De ontwerper sjouwde ze dan ook op een steekwagen mijn huis binnen...

Het op zich niet revolutionaire drieweg-systeem met poort bestaat uit een bandmagnetostaat voor het hoog (van 6 tot 28 kHz), een 130 mm eenheid met propyleen conus die het middengebied van 350 Hz tot 6 kHz voor zijn rekening neemt en tenslotte een 25 cm woofer, vervaardigd uit een gegoten magnesium legering en met een in vier lagen gewonden spreekspoel, voor het laag van 350 Hz tot ca. 30 Hz (-3 dB). Het bijna 2 kg. wegende, tweede orde wisselfilter (de wisselfrequenties liggen bij 350 Hz en 6000 Hz en dus ver buiten het voor het gehoor zo kritische gebied!) bestaat uit hoogwaardige, luchtbedrade componenten en is op een uiterst slimme manier in de kast gemonteerd.

Ondanks de voor een driewegsysteem onherroepelijk benodigde, nogal complexe elektronica kon voor het corrigeren van het impedantieverloop met slechts een paar weerstanden worden volstaan. De ontwerper heeft ook veel energie gestoken in de lineariteit van het systeem. De kast is, de tussenschotten en de basreflexuitgang incluis, uit een stuk gemodelleerd, waardoor een wel zeer rigide behuizing wordt gerealiseerd.

Het overvloedige gebruik van dempende bitumen (een variant op de klassieke dakbedekking!) drukt mogelijk nog resterende, ongewenste trillingen rigoreus de kop in. De vergulde aansluitingen zijn geschikt voor bi-wiring met tri-wiring als optie.

Kleuring

Resonanties en reflecties in de luidsprekerbehuizing ontstaan gemakkelijk, maar de strijd ertegen blijft moeizaam, computersimulatie en andere technische verworvenheden ten spijt. De elektrostaat kan het zonder kast stellen en laat kleuring (en dus ook dynamische verliezen!) ver achter zich, maar moet het qua geluidsvolume en weergave van de frequenties beneden zo'n 50 Hz tegen een zeer goede, dynamische luidspreker zonder meer afleggen.

Het ideaal is een luidspreker die de beste elektrostatische en dynamische eigenschappen in zich verenigt en het lijkt me dat deze Cadans 5 toch wel een heel eind in die richting komt. De extreem stijve en stugge constructie, alsmede de demping met bitumen blijken bijzonder effectief in de strijd tegen resonanties en reflecties. Wat mij betreft mag best van een 'kleurloze' luidspreker worden gesproken en dat is dan in deze context uitsluitend positief bedoeld!

Evenals bij de Cadans 3 het geval was, lijken zowel de tussenschotten als de noodzakelijke elektronica met losse hand in de kast geworpen te zijn, een techniek die vooral door de schilder Karel Appel school heeft gemaakt. Kan men over Appel verschillend denken, vaststaat dat ontwerper Koos Schenk een wel zeer goede gooi heeft gedaan: het systeem lijkt voor welke muziek dan ook geen enkele hindernis op te werpen, ook niet in dat zo kritische gebied rond 3 kHz. Ook aan de invloed van vooral houten en tegelvloeren is gedacht: de woofer bevindt zich maar liefst 55 cm en de basreflexpijp 50 cm boven de vloer.

Superieure weergave

Ik luisterde, zoals gebruikelijk, eerst naar een luidspreker en voedde vervolgens de beide exemplaren met monosignalen. Al snel werd duidelijk dat we te maken hebben met een zeer fraai, evenwichtig ontwerp.
De grote kwaliteiten van de kleine broer worden door de Cadans 5 naar een nog hoger niveau getild door de werkelijk superieure weergave van de frequenties vanaf zo'n 100 Hz, bijna onverzwakt doorlopend tot rond 30 Hz. Ik kreeg er zelfs nog een zeer bruikbare 27.5 Hz uit. Niet alleen komen het lage slagwerk (Copland's Fanfare voor de Gewone Man op Decca 414273) of diepe, zachte orgeltonen (orgelwerken van Bach op Archiv 423200) niets tekort, maar de strakheid en de definitie van de laagweergave zijn ook adembenemend.

Toch al verwend door de B&W 801's en 802's lijkt de Cadans 5 mij nog een fractie strakker in het uiterste laag en dat is zeker een zeer groot compliment. De cello blijft volmaakt droog (Bach's cellosuites op DG 419359), maar klinkt, evenals de klarinet warm en vol (ook de bassethoorn in Mozarts KV 622 op L'Oiseau-Lyre 414339 mocht er trouwens wezen!). De strijkersklank is uiterst gedifferentieerd en open (celloconcerten van Vivaldi op L'Oiseau-Lyre 421732, maar ook de nieuwste Mahler III op Philips 432162). Prachtig, zoals de contrapuntische koorstemmen in Bach's motetten op Erato op ERATO RC 650 door deze luidsprekers worden geëtaleerd. Ik kan wel aan de gang blijven: Brigitte Fassbaender in Schubert's Schwanengesang op DG 429766, Kiri Te Kanawa in Mozart-aria's op Philips 411148, The Tallis Scholars op Gimell CDGIM 016.

Ook de pianoklank zal niemand onberoerd laten: die staat werkelijk als een huis in het Chopin-recital door Michelangeli op DG 413449, een van de beste piano-opnamen die dit label ooit op de markt bracht. Treffend zijn ook de verschillen in opnamelocatie die onmiddellijk opvallen.

In Eric Clapton Unplugged op Reprise 9362-45024 is er niet alleen sprake van een schitterende impulsweergave, maar wordt ook het lage slagwerk in zijn volle glorie hoorbaar. Achtergrondkoortjes krijgen ineens meer bestaansrecht, achtergrond- en toneelgeluiden worden messcherp doorgegeven.
De bas kon fors worden opgehaald, zonder dat op een wel zeer fors niveau enige vervorming merkbaar werd.

Plaatsing en stereobeeld

Het gekozen materiaal maakt, zoals gezegd, een uiterst stijve constructie mogelijk en dat is duidelijk ook te merken in de weergave. Plaatsing vlakbij een wand of in een hoek hebben geen enkele negatieve invloed op het zeer fraaie klank- en stereobeeld, integendeel, er wordt nog een paar Hz in de laagweergave gewonnen. Ik was verbluft over de kwaliteit van de rechtreekse uitzending van het eerste concert dat Svetlanov als eerste dirigent van het Residentie Orkest ten beste gaf: breed en diep, met een schitterende strijkers- en koperklank in Brahms I en de "Antar"-symfonie van Rimski-Korsakov. Een dergelijke opname bevestigt nog eens nadrukkelijk het belang van een correct fasegedrag tussen laag- en hoogweergave!

Vergelijkingen

Voorzichtigheid is geboden en is het pure nonsens om welke luidspreker dan ook tot een volstrekt imaginaire "Referenz-Klasse" toe te laten (onze Oosterburen lijken daarop het patent te hebben). De op de desbetreffende luidsprekers aangesloten audiocomponenten, de opnamekarakteristiek zelf en nog wat meer of minder belangrijke zaken maken vergelijkingen in de topklasse hachelijk en feitelijk dubieus. Ook blijft onverminderd van kracht dat, wanneer u op zoek bent naar een luidspreker in een bepaalde prijsklasse, u de eigen huiskamer uitdrukkelijk in uw overwegingen en luisterindrukken moet betrekken (ga dus nooit uitsluitend af op het oordeel ener recensent!).

De Cadans 5 kan zich in midden en hoog minstens meten met bijv. de QUAD ESL en is zelfs in het voordeel door de buitengemeen fraaie en diepe laagweergave (orgel!), het zeer hoge geluidsvolume dat zonder blikken of blozen kan worden afgegeven en de volstrekt niet-kritische plaatsing. Vergeleken met mijn 'huisluidspreker', de B&W 802, lijkt de Cadans 5 nog een fractie (!) aan helderheid te winnen en is het laag in de regionen tussen 300 en 100 Hz nog een fractie (!) beter doortekend. De lage percussie is op de 802 nog massiever en reikt het laag beduidend dieper: 16.3 Hz is nog goed voelbaar en bij de Cadans 5 is er dan niets meer van te bespeuren. Op sommige cd's had ik ook de indruk dat de 802 de instrumenten (bijv. een strijksextet) nog iets scherper scheidt. Op dit niveau wordt de keuze er ook al niet eenvoudiger op!

Conclusie

Een luidspreker die je zeker niet iedere dag tegenkomt en veel vermogen aankan, hoogwaardige stereocomponenten verdient en zonder enige twijfel in de hoogste regionen thuishoort. Hij is bovendien vriendelijk voor de versterker, want de impedantie zakt nergens tot een gevaarlijk niveau en de gevoeligheid ligt op zo'n 90 dB. Met zo'n 60 tot 75 echt schone Watts aan 8 Ohm kan deze Cadans goed uit de voeten in een middelgrote (40 m2) tot forse (60 m2) kamer.

Fabrikant: Terrazzo Art Fidelity, Postbus 808, 5340 AV Oss.
Prijs: fl. 4950,-- per stuk incl. transportbuggy.


Beluisterd op: QUAD 66/606, Quad CD-67 en Denon DCD-2560 cd-spelers, Philips 850 DAT-recorder, Nakamichi 1.5 cassettedeck, Micro Seiki DD1-40/Stax-UA7/Stanton 981HZS.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links