Audioapparatuur

Sony

TAFA50ES geïntegreerde versterker

CDPXA50ES cdspeler

MDSJA30ES mdspeler

 

© 1997 Aart van der Wal

 

Dat de hier besproken cd en mdspeler de redelijk prestigieuze EISAaward '97 in de wacht hadden gesleept zegt wel iets, maar ik zie te vaak dat de een of andere 'prijs' een objectieve beoordeling van de laureaat behoorlijk kan vertroebelen. Dan nog afgezien van het feit dat de huidige prijzenregen (ook menig tijdschrift laat hierin niet onbetuigd) inflatie behoorlijk in de hand werkt. U kunt in dit geval echter gerust zijn: Sony weet van wanten!

TAFA50ES geïntegreerde versterker

Meten is weten... Vergeet het maar! De TAFA50ES levert meetprestaties om van te watertanden en gedraagt zich er ook naar, maar dit verklaart heus niet het transparante, open karakter van deze 2x90 Watter (2x135 W aan 4 Ohm). Dat geldt trouwens ook voor kwistig aangebrachte MOSFET's, overgedimensioneerde, zesdubbel gestabiliseerde voedingen, ringkerntrafo's van 20 kg., gebalanceerde uitgangen, goudgerande ingangen en kleurige printplaten à la Mondriaan. We vinden dit soort publiekstrekkers bij de meeste merken en vooral in de hogere prijsklassen, maar vergeleken met een gewone solid stateversterker van zo'n vijftien jaar oud blijkt dan zonneklaar dat in de versterkerbouw in het laatste decennium geen opzienbarende vooruitgang is geboekt. Er wordt nog steeds veel oude wijn in nieuwe zakken gedaan en daar wordt dan een prijskaartje aangehangen onder het motto 'leve de vooruitgang'. Terug naar Sony: dit is in ieder geval een dijk van een versterker. Ik bespaar u ditmaal de meetuitkomsten, maar u moet natuurlijk wel weten dat er zeven vergulde ingangen zijn, waaronder een met daarachter een heuse, discreet opgebouwde phonotrap met mc/mmschakeling. Dan zijn er 4 uitgangen (3x recordout, 1x preout). U kunt twee paar speakers aansluiten (of een paar met biwiring). Op het voorpaneel de gebruikelijke toetsen voor de ingangskeuze met aparte opnamenelector (als u naar bron A luistert, kunt u van bron B opnemen). De klankregeling is zoals gebruikelijk conventioneel van opzet. Men wil er maar niet aan: kantelfrequenties met variabele helling. Maar goed, er zit tenminste een klankregeling op, wat in de haaiend sector toch een witte raaf mag heten. Het geheel wordt opgeluisterd met een afstandbediening die u het loop en bukwerk graag uit handen neemt.

CDPXA50ES cdspeler

Uiterlijk en innerlijk een van de mooiste spelers die ik ooit onder handen heb gehad. Dit is een eenbitter in de Panzerklasse! Sony heeft er haar beste loopwerk voor van stal gehaald, waaronder het inmiddels al legendarische, onbeweeglijke lasermechanisme (claim: grotere stabiliteit en minder foutcorrectie). De bijgeleverde losse puck zorgt voor het vereiste drukgewicht. Het openen en sluiten van de cdlade geeft het bekende Rolls Roycegevoel en de afwerking van het daarvoor benodigde mechaniek is werkelijk voorbeeldig. Gepolijst brons en staal zorgen voor een lange levensduur met zo weinig mogelijk speling. Het binnenwerk ademt de voorname klasse van de ES serie. Kosten noch moeite zijn gespaard om van de opbouw een pláátje van te maken. Al vind ik de twee grote trafo's wel een béétje overdreven (ze zouden in een stevige eindversterker niet hebben misstaan). Er zijn twee digitale (optisch/coax) en twee analoge uitgangen (1x vast/1x variabel). Verder alle functies die u zich maar wensen kunt. De afstandbediening ontbreekt uiteraard niet.

Instelbaar digitaal filter: luisteren

Sony komt met een variabel filter in de MDSJA30ES en 50ES mdspelers en de CDPXA30ES en 50ES cdspelers. U kunt dus zelf gaan experimenteren met de verschillende filterinstellingen. hoewel men er bij Sony bijna gekrulde tenen van krijgt, vind ik dat het uiteindelijke effect van dit filteren veel weg heeft van de klankregeling die we op versterkers aantreffen. Dat is niet denegrerend bedoeld, maar ik zou niet weten hoe je het beter kunt uitleggen. In de meeste audiotijdschriften is over de (meet)technische mérites van dit variabele filter inmiddels breedsprakig gerapporteerd, maar ik denk dat u als muziekliefhebber het liefst wilt weten of dit filter hoorbaar zoden aan de muzikale dijk zet. U meet tenslotte niet, u luistert! Ik heb alle negen instellingen geprobeerd in combinatie met (stok)oude en nieuwe(re) opnamen en ben er knap zenuwachtig van geworden. Want dat gebeurt natuurlijk: is die stand niet slechter of juist beter dan die stand? En als ik nu... Kortom, na drie avonden had ik bijna een bloknoot vol met aantekeningen en een proefsticker op het cddoosje die correspondeerde met de gekozen filterinstelling voor die cd. Want ik hoorde wel verschil tussen diverse standen, maar het was altijd subtiel, waarbij het de posities 0 (standaard) en 1 (spline) waren die mij door de bank genomen het beste bevielen. Termen als 'beter' of 'slechter' passen hier niet, hooguit 'anders'. Het is en blijft levensgevaarlijk om over weergaveaspecten te filosoferen zonder de karakteristieken van de opname én de ruimte te kennen. In de basisinstelling (positie 0=standaard, vergelijkbaar met het 'vaste' filtertype, categorie Sony CXD8504AM, oftewel de beste IC die Sony in de topklasse toepast) krijgt u sowieso een ronduit fantástische weergavekwaliteit, doorzichtig en met body, ruimtelijk, met een sprankelende definitie, prachtig laag en impulsen om van te watertanden. U weet inmiddels wel dat ik de meeste Kirovopnamen in het muzikale en audiohart (in die volgorde!) heb gesloten (er is overigens vrijwel geen wakkere audiorecensent opgestaan die heeft opgemerkt dat daarbij hoorbaar gebruik is gemaakt van Jaap de Jongs onvolprezen buizenmengtafel). Deze CDPXA50ES maakt er een gróót feest van in de 'gewone' filterpositie. Händels Messiah onder Hogwood op L'Oiseaulyre 4304882 (ADD uit '80) laat altijd goed horen hoe goed of hoe slecht cdspelers met dit werk omgaan. Welnu, deze speler laat van begin tot het einde horen dat dit een van de gelukkigste grepen uit het rijke opnamearsenaal van producer Peter Wadland en sound engineer John Dunkerley is geweest. De authentieke 'turbosound' met rechtstreeks ingespoten strijkers ontbreekt en het klankbeeld dat deze Sonyspeler afgeeft, levert een sublieme, bijna driedimensionale kijk op solo, orkest en koorpartijen op.

MDSJA30ES mdspeler

Die typeaanduidingen! Er valt bijna geen touw aan vast te knoppen, maar laat ik niet mopperen! Na úren met deze mdspeler in de weer te zijn geweest luidt mijn simpele conclusie: even goed als de goede cdspelers! Sony heeft de ATRACcompressie inmiddels vrijwel tot perfectie uitontwikkeld. MD wordt ook niet meer op de hielen gezeten door Philips' DCC. De strijd is gestreden, MD heeft overwonnen en de rust heeft Sony ongetwijfeld goed gedaan. De kwaliteit van het gebodene kan zich zowel technisch, mechanisch als gehoormatig meten met de andere componenten van de ESserie en daarmee is eigenlijk het belangrijkste gezegd. Het zal niet meevallen om in een dubbele blindtest het verschil nog te horen tussen deze mdspeler en een cdspeler uit de gegoede klasse. Wat minstens betekent dat de a/d (20 bit) en d/aconverters hun mannetje staan en de onvermijdelijke verliezen in het a/ddomein muzikaal te verwaarlozen zijn. Er is soms een minuscuul, maar hoorbaar verschil. Een sopraan die op de mdopname een flinterdun randje krijgt, een Brucknersymfonie die op sommige partituurbladzijden een fractie minder 'vol' klinkt. Maar we hebben het dan toch eigenlijk over niks. Ik kan met deze mdspeler zó naar dat onbewoonde eiland. Dan is er natuurlijk ook nog afgerekend met de uit het analoge tijdperk stammende problemen zoals daar o.a. zijn de Dolbyinstellingen, verlopen azimuth, jankerige bandloop, onvermijdelijke kopslijtage, beperkte uitsturing, ruis en brom, enz. Want die in het cassettedeck a.h.w. ingebouwde ellende kent minidisc niet. Voeg daarbij de mogelijkheid om analoge en digitale opnamen geheel naar eigen hand te zetten, inclusief bliksemsnelle toegang tot iedere gewenste track, in en uitfaden, het achteraf kunnen wijzigen met de feilloos werkende samenvoeg, knip en plakfuncties en het 'opvullen' van niet (meer) gebruikte ruimte en de conclusie kan niet anders zijn dan dat minidisc een ideaal medium is voor zowel opname als weergave. Bovendien groeit het assortiment voorbespeelde minidiscsoftware. De enige 'kanttekening' geldt de beperkte opnametijd die met 74 minuten in het DATconcept zijn meerdere moet erkennen. De technische uitrusting mag compleet worden genoemd. Aan de achterzijde 3 digitale ingangen (1xcoax/2xoptisch) en 1 analoge ingang. Er is slechts een digitale uitgang (optisch) beschikbaar. Ik had er graag een extra coax bijgehad, maar je kunt niet alles hebben. Tenslotte is er een analoge uitgang. Op het voorpaneel de instelbare uitgang voor hoofdtelefoon, ingangsschakelaar, opnamenterkteregelaars voor digitaal/analoog en verschillende functietoetsen voor het opnemen, het afspelen en de bewerkingsfase. Het lademechanisme is van hoge kwaliteit. Geen gerammel, bonk en schuurgeluiden ontsieren het wegglippen of uitwerpen van de md. Ook hier treffen we een instelbaar en dus variabel digitaal filter in het d/adomein aan. In tegenstelling tot de cdspeler zijn er naast de standaardinstelling 'slechts' vier instelposities. En ook nu geldt dat ik van het nut van deze mogelijkheden niet echt overtuigd ben geraakt. Leuk dat in de gebruiksaanwijzing staat 'dat de verschillen in klankkleur die de verschillende filters opleveren, voornamelijk van invloed zijn op het onhoorbare deel van het frequentiespectrum en niet op het hoorbare toonbereik dat met een versterker bij te regelen is.' Om over na te denken!
De gebruiksvriendelijkheid staat bij Sony hoog in het vaandel en dat blijkt zowel uit de uitstekend verzorgde handleidingen (er zijn weliswaar veel taalslippers te registreren, maar die doen niets af aan de heldere toelichting) als uit de logische groepering van de functietoetsen op zowel de afstandbediening als het apparaat.

Muziek en niets anders...

De Sonyset is geen toevalstreffer, maar een goed doordacht concept dat het muzikale parcours op zeer hoog niveau aflegt. Harmonische texturen worden vlekkeloos ontrafeld en het weinig florissante gemanipuleer dat vooral menig moderne opname teistert komt in volle glorie tot leven (was het maar anders!) Akoestische verschillen met het orkest breed in de ruimte en de tenor in een doos worden genadeloos weergegeven. Slordige editing (óók akoestisch 'plakwerk' op zeer lage niveau's!) komt onmiskenbaar aan het licht. Maar áls het echt goed is, alle sterren goed staan en de opname van groot vakmanschap getuigt, maakt dit trio u daarvan zonder compromissen deelgenoot. Dus...zou het weleens uw 'last Sony' kunnen zijn. Met zo'n set wordt de muziekbeleving in de huiskamer een zéér kritische bezigheid die u beloont met een groeiend inzicht in de compositorische rijkdommen en die toch altijd weer unieke combinatie van muzikaal inzicht, artistieke inspiratie en technisch kunnen van de uitvoerenden. Als u het tenminste met uw luidsprekers en uw kamerakoestiek hebt getroffen...

Conclusie

Deze uit losse elementen samengestelde Sonycombinatie komt uit de hogeschool van de audiotechniek en staat borg voor vrijwel compromisloze prestaties. Niet gebouwd als eendagsvlieg, maar gericht op het leveren van grote prestaties op lange termijn in een overzienbare prijsklasse. Dit levert in het voorbijgaan ook nog een uitstekende prijs/kwaliteitsverhouding op. Over het nut van het variabele digitale filter in de cd en mdspeler heb ik enige twijfel, temeer omdat ten opzichte van de gekozen opname bruikbare, betrouwbare referentiepunten ontbreken (dat geldt trouwens ook voor het SBM-procédé, hoe indrukwekkend de hoorbare resultaten daarvan bij opgefriste, oudere opnamen soms ook zijn). Ik kan er in ieder geval wel van zeggen dat u met deze mogelijkheid zelf uitgebreid kunt stoeien en dat u uiteindelijk toch zelf bepaalt wat u mooi, mooier of het mooist vindt. De recensent doet er vanaf hier dus keurig het zwijgen toe. Sony bewijst weer eens dat ook seriematige productie op grotere schaal grote prestaties niet uitsluit.


Beluisterd met Sony MDR-CD3000 en Stax-Lambda hoofdtelefoons, Quad ESL63 luidsprekers.

Importeur: Sony Nederland b.v., Badhoevedorp (tel. 020 651883).


index

Home    Introductie    Actueel    Audio    Muziek    Video    Boeken    Links