Audio-apparatuur

Marantz

PM-16 geïntegreerde versterker

CD-17 cd-speler

 

© 1998 Aart van der Wal

 

Twee topklassers uit het land van de Rijzende Zon leggen de nadruk op muzikale kwaliteit en dat ligt minder voor de hand dan u misschien denkt. Geen nodeloze toeters en bellen, geen opgepoetst en opgeklopt koper, maar achter matzwarte eenvoud verborgen componenten van topklasse die de meesterhand van ontwerper Ken Ishiwata verraden.

De voorversterker heeft de nobele taak om de signaalspanning tussen de bron (b.v. de cd-speler) en de eindversterker te reguleren. Die brugfunctie is essentieel en onvermijdelijk, want de uitgangsspanning van vrijwel alle signaalbronnen is veel te laag voor rechtstreekse aansluiting op een eindversterker. Bovendien moet de hoge uitgangsimpedantie van de signaalbron worden aangepast. De voorversterker is daarmee dé onmisbare primus inter pares. De eindversterker tenslotte versterkt het door de voorversterker afgegeven signaal naar - om het eenvoudig te zeggen - luidsprekerniveau. Het is verder niet van belang of sprake is van een aparte voor- en eindversterker, of van een geïntegreerde versterker (voor- en eindversterker in één behuizing). In beginsel hoeft een dergelijke versterker niet slechter te zijn dan gescheiden componenten. Ergo, het omgekeerde komt zelfs regelmartig voor! Dat een aparte voor- en eindversterker béter is, geldt in sommige kringen weliswaar als een onaantastbaar adagium, maar wordt in de muzikale praktijk dus niet per definitie bevestigd.

Neutraal?

De gewetensvolle versterkerfabrikant die - evenals zijn klanten - niet op een yen of een gulden hoeft te kijken, streeft in principe naar absolute neutraliteit en duurzaamheid. Wat zoveel wil zeggen dat het bronsignaal dat door de versterker(s) loopt, alléén maar wordt versterkt; en dat járen achtereen. Het is aan de gebruiker om dat signaal eventueel te 'bewerken' (klankregeling), maar daar moet het dan bij blijven. Dit is gemakkelijker neergeschreven, dan waargemaakt. Het ligt voor de hand om vooral de technische doopceel van de versterker als uitgangspunt te nemen voor de beoordeling van de neutraliteit, maar helaas, niets is minder waar. Er zijn talloze versterkers op de markt met specificaties om van te likkebaarden, maar die, als het op muzikale kwaliteiten aankomt, in mindere of meerdere mate tekortschieten. Het is dan vrijwel altijd een lastige, zo niet onmogelijke zoektocht naar de oorzaak. Er zijn, als het om de gehoormatige beoordeling gaat, ook ándere componenten in het geding, zoals de gebruikte software (cd, lp, enz.), luidsprekers en kabels. Het uitgangspunt van de volstrekte neutraliteit blijft altijd de juiste, maar de praktische definiëring ervan speelt ontwerpers, fabrikanten én luisteraars veelvuldig parten.

PM-16 versterker

Dit gezegd hebbende is deze versterker zo neutraal als ik mij dit wensen kan. Het gevoel van een kamervullende warmte doet weldadig aan, zonder dat dit ten koste gaat van de ragfijne tekening van het muzikale parcours. Indrukwekkend is ook het gemak waarmee de meest complexe muziek wordt weergegeven. Dat is niet alleen een kwestie van vermogen (2 x 105 W aan 8 Ohm), want menige krachtpatser kan benauwd klinken, met hoorbare sporen van congestie in het klankbeeld. De Marantz overtuigt daarentegen snel: zo typisch los en open, sprankelend en gemakkelijk, met een uitgesproken kernachtig laagfundament. Als je dit eenmaal hebt gehoord, herken je het later onmiddellijk weer. Het wordt al snel net zo vanzelfsprekend als true bass is never forgotten. Eenmaal daaraan verknocht, valt het niet mee om nog met mindere kwaliteit te genoegen te (moeten) nemen. Dat is óók een prijs die moet worden betaald...

Gebruiksmogelijkheden

Ingangen genoeg: phono mc/mm (200 uV/2,5 mv) en 6 standaard-lijningangen (150 mV). Daarnaast 2 tape-uitgangen en aansluitingen voor twee paar luidsprekers. We zien nog te weinig een aangepaste ingangsgevoeligheid (b.v. 250 mV) voor de hoge uitgangsspanning (2 V of meer) van de cd-speler. De luidsprekerklemmen laten manilatrossen toe, maar ik heb moeite met de nieuwe CE-regels die het gebruik van banaanstekers niet meer toelaten. Even snel inpluggen is er dus niet meer bij. Het sobere, maar goed afgewerkte frontpaneel toont ons links en rechts twee grote regelaars voor bronkeuze en volume. Onderaan vinden we achtereenvolgens de opname-selector, luidsprekers-uit schakelaar, hoofdtelefooningang, aan/uit-toets, klankregelaars, source-direct-optie en balansregeling. Een bescheiden led licht op, als de versterker is ingeschakeld. U kunt naar bron A luisteren en tegelijkertijd van bron B opnemen. Kopiëren van band naar band verloopt vlekkeloos. De klankregeling is weer rudimentair: ca. 8 dB bij 100 Hz en 10 kHz. Op zo'n machine zou je toch minstens een filterregeling verwachten! Het netsnoer is vast aan het apparaat verbonden. De opzet is ruim, wat ook blijkt uit de niet malse afmetingen: bxhxd 45,8x16,7x47,4 cm! Het geheel weegt niet minder dan 20 kg. Een afstandbediening wordt bijgeleverd. Dankzij de uitgekiende koelribben wordt de PM-16 in vol bedrijf niet meer dan handwarm.

Technische doopceel

De vermogensspecificatie is aan de bescheiden kant, want bij 4 Ohm kom ik aan 170 W (opgegeven wordt 150 W), bij 8 Ohm aan 105 W (90 W). De frequentiekarakteristiek is recht van 10 Hz tot 40 kHz, de ruisafstanden verraden topklasse: mc 78 dB, mm 85 dB en lijn 95 dB. De fabrikant geeft hogere waarden op, maar hij vertelt er niet bij hoe is gemeten. De conclusie luidt evenwel: onhoorbaar op alle niveau's. Overspraak en schakelklikken zijn afwezig, de dempingsfactor bij 8 Ohm-belasting bedraagt 170. De versterker is voldoende beveiligd tegen mishandeling. Open uitgang is onbeperkt toegestaan, de stabiliteit is uitstekend. Al zal ik niemand aanraden om elektrostatische luidsprekers zomaar op de PM-16 aan te sluiten. Versterkers met een nominaal vermogen van rond de 100 W vereisen minimaal extra voorzorgsmaatregelen om mogelijke overbelasting van elektrostaten te voorkomen.

CD-17 cd-speler

Ik bespaar u een overzicht van de talloze functies van deze eenbitter, want die kent u zo langzamerhand wel van vorige recensies. Qua bedieningsgemak biedt deze speler alles wat u zich maar wensen kunt. Naast de vaste, analoge uitgang is er een galvanische, digitale uitgang (coax). Tevens is er nog een aansluiting voor inter-linking met andere daarvoor geschikte Marantz-apparatuur. Het netsnoer is vast aan de speler verbonden. Het uitgangsniveau bij maximaal 0 dB (de digitale 'brickwall') is niet minder dan 2,4 V. Daarom had ik zo graag op de versterker een ingangsgevoeligheid van minstens 250 mV gezien. In dit geval hoeft u er echter niet van wakker te liggen, want de PM-16 staat qua oversturingsgrens zijn mannetje. De enige concessie is dat de volumeregelaar al bij 'kwart voor negen' in combinatie met redelijk gevoelige luidsprekers voor kamervullend (50 m2) volume zorgt. hoewel het natuurlijk altijd prettig is dat de aangesloten bronnen min of meer hetzelfde volume afgeven.

Het wezen van muziek

Als we pure klankschoonheid óók tot de wezenlijke kenmerken van muziek rekenen, is deze combinatie een schot in de roos. De audiofiele aspiraties worden volledig waargemaakt, wat ook voor de pure muziekliefhebber toch maar mooi meegenomen is. Ook in combinatie met andere apparatuur van gegoede klasse blijken telkens weer de grote kwaliteiten van zowel de versterker als de cd-speler. Bij de CD-17 ligt de klemtoon op de soevereine omgang met muzikale details en de voorname rust die daarvan het gevolg is. Zo bezien zijn versterker en cd-speler a.h.w. voor elkaar voorbestemd en levert deze combinatie regelrecht synergie op. Het enige waar het dan nog op hangt zijn natuurlijk de luidsprekers, meestal de zwakste schakel in het geheel (niet de kabels!) De met een Edison bekroonde Winterreise door het duo Prégardien/Staier (Teldec 0630 18824-2) wordt bijna bloedstollend fraai weergegeven, maar ook zoiets heftigs als Messiaens Turanglîla-symfonie door het KCO onder Chailly (Decca 436 626-2) wordt ondergedompeld in een glanzende sonoriteit die alle lagen van het orkest beroert. De laagweergave die de CD-17 ten beste geeft is een klasse apart, zoals ook blijkt uit Schumanns Stücke im Volkston, op. 102 door het duo Schiff/Oppitz (Philips 422 414-2). Zó hoor je de lage pianooctaven ook niet iedere dag! De CD-17 demonstreert zijn grote kwaliteiten natuurlijk ook in samenhang met andere, zeer goede apparatuur. Ook de sinds kort in huis zijnde Van Medevoort CA222/PA222 gescheiden voor- en eindversterkers halen het beste uit de Marantz-speler naar boven, terwijl hetzelfde kan worden gezegd van de Van Medevoort CD222 cd-speler, aangesloten op de Marantz PM-16 versterker. We hebben hier dus eenvoudig te maken met apparatuur in de hoge kwaliteitsregionen, waarmee moeiteloos Lohengrin of Donnerstag aus Licht kan worden 'uitgezeten'.

Conclusie

Recensenten moeten af en toe wat te zeuren hebben om daarmee hun kritische instelling te bewijzen. Die kritiek loopt dan van spijkers op laag water tot zaken die fundamenteel niet goed zijn. Ik heb steeds weer de 'pech' dat ik met apparatuur word geconfronteerd die juist mijn enthousiasme als muziekliefhebber pur sang oproept. Zo bekeken maakt Marantz het er althans voor mij (als uw recensent wel te verstaan!) weer niet gemakkelijker op... Klasse!


Beluisterd met Van Medevoort CA222/PA222 versterkers en CD222 cd-speler, Nakamichi CR-4 cassettedeck, Micro Seiki DD-40 draaitafel met Stax UA-7CF toonarm en diverse pu-elementen, TAF Triangle, Quad ESL-63 en B&W CDM-1 luidsprekers, Stax-Lambda hoofdtelefoon.


Marantz PM-16 geïntegreerde versterker incl. a.b.
Marantz CD-17 cd-speler incl. a.b.
Importeur: Marantz Europe b.v.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links