Audio-apparatuur

Raffinement van Arcam:

Alpha 9 geïntegreerde versterker

Alpha 9/P(ower) eindversterker

Alpha 8 cd-speler

 

© 1997 Aart van der Wal

 

Het in het Engelse Cambridge gevestigde Arcam is bepaald geen onbekende in de audio-branche en kan bogen op een lange historie en een uitstekende reputatie. Niet in de laatste plaats dankzij de zeer geprezen en succesvolle Delta-serie. Twintig jaar geleden begonnen onder de naam A(mplification)&R(ecording) Cambridge Limited groeide het bedrijf uit tot een prestigieuze fabrikant van audioappatuur die met name in de dichtbevolkte middenklasse herhaaldelijk van zich doet spreken.

In tegenstelling tot veel andere fabrikanten die hun producten de meest potsierlijke type- en modelnummers meegeven, houdt Arcam het - zoals uit de kop boven dit artikel reeds blijkt - voor de consument (en voor zichzelf!) goed overzichtelijk. Een ander positief punt is dat het bedrijf consequent vasthoudt aan de uiterlijke kenmerken van de Alpha-serie en zich vooral richt op de muziekliefhebber die voor een overzienbare prijs een muzikaal regelcentrum van niveau in huis wil zonder overdreven toeters en bellen, maar wel met voldoende faciliteiten. Zo bezien is de Alpha-serie een waardige opvolger van de Delta-reeks. Of anders gezegd: de Delta is inmiddels eigenlijk opgegaan in de Alpha, hoewel de Delta 250 (cd-loopwerk), Black Box 50 en 500 (d/a-omzetter), 280 (fm-tuner) en 100 (cassettedeck) voorlopig nog leverbaar blijven.
Geen uiterlijk vertoon dus, maar wèl kwaliteit. Er is bij Arcam veel muzikale ervaring in huis en er is bovendien weer duidelijk nagedacht. De prestaties liegen er danook niet om!

Alpha 9 geïntegreerde versterker

Het begint al goed met het voorpaneel: een speelse lijn, overzichtelijk, keurig afgewerkt, met solide regelaars en toetsen. Links van de geprononceerde volumeknop twee regelaars om de muziekbron te kiezen én op te nemen. Dat blijft vooral voor cassetteliefhebbers een voordeel: luisteren naar b.v. de radio en tegelijkertijd opnemen van cd. Zo kunt u er op een avond bijna ongemerkt heel wat bandjes doorheen jagen voor later afluisteren in de auto! Rechts van de volumeregelaar vinden we twee toetsen (tape 2 en direct), gevolgd door drie regelaars voor de klankregeling laag en hoog, en de balans. Dan zijn er nog twee toetsen voor speakers 1 en speakers 2. Naar wens kunnen de luidsprekers worden uitgeschakeld als u over wilt schakelen op weergave via hoofdtelefoon (standaard-aansluiting). Hekkesluiter is de aan/uitschakelaar.

Doopceel

Met beide kanalen uitgestuurd en 8 Ohm belasting wordt links 78 en rechts 76 W geleverd. Overspraakdemping is uitstekend, vervorming volstrekt te verwaarlozen. Schakelklikken zijn er niet en op extreme niveau's hoort u niet zacht de radio lispelen, terwijl u naar uw cd luistert. U wilt het misschien geloven, maar er zijn nog steeds fabrikanten die dit nog steeds niet onder de knie hebben.

Er zijn vier lijningangen (160 mV), 2 tape-aansluitingen (opname/weergave, alsmede monitorfunctie bij gebruik van 3-koppen deck) en twee paar luidsprekeruitgangen. Ook is er een voorziening om de Alpha 9 uitsluitend als eindversterker of als voorversterker te laten werken: 1 x pre-amp out (naar de ingang van een aparte eindversterker) en 1 x pwr amp in (voor aansluiting van een aparte voorversterker: de Alpha 9 werkt dan als eindversterker).

Tenslotte is er nog een phono-optie. Arcam biedt daarvoor een aparte insteekmodule voor mm en mc-elementen (omschakelbaar) die weliswaar apart moet worden aangeschaft, maar discreet is opgebouwd. Het netsnoer is afneembaar, de relevante in- en uitgangen zijn verguld. De klankregeling is conventioneel van opzet (rond 8 dB bij 50 Hz en 10 kHz), met een direct-functie om zowel klank- als balansregeling te passeren. De door de fabrikant niet gespecificeerde frequentiecurve (waarom eigenlijk niet??) loopt voorbij 100 kHz en blijft ruim buiten de audioband binnen 2 dB. Ruis en brom zijn afwezig, de muziek komt op vanuit een stille achtergrond.

Er is enig verschil tussen in- en uitgeschakelde direct-functie, maar dit doet er bij een s/r-niveau van rond de -90 dB s/r (lijn) niet toe. Ook de balansregeling mag er zijn: binnen de audioband is de afwijking niet groter dan 0,3 dB. De ingangsgevoeligheid van 160 mV is beter dan de helaas meer gebruikelijke 100 mV. Een aparte cd-ingang van rond 250 mV blijft de beste oplossing tegen de al vaak beklaagde misaanpassing.

Klank

De Alpha 9 mag er zijn! Het is niet het non plus ultra op versterkergebied (dat kan ook niet voor die prijs), maar het klinkt allemaal wèl transparant, rustig, solide en gemakkelijk. Er is zonder meer sprake van muzikale méérwaarde, er is niets dat de aandacht van de muziek afleidt. Het gaat daarbij niet meer om dat laatste kleine beetje dat het verschil uitmaakt tussen top- en hogere middenklasse (niet qua prijs en uitmonstering, maar qua muzikale kwaliteiten!) Het is zo'n versterker die duidelijk de verschillen tussen opnamen, cd-spelers en dat-decks laat horen, en er geen eenheidsworst van maakt. Als u van nuances houdt, is de Alpha 9 een goede keus!

Bi-amping

Omdat de importeur erop stond dat ik ook met bi-amp(lify)ing aan de slag ging, heb ik de Alpha 9/P eindversterker met extra luidsprekerkabels laten komen en mij tot extra werk laten overhalen. Het komt er bij bi-amping eenvoudig op neer dat de hoog- en laagunits in de luidsprekerbehuizing apart worden aangestuurd. Twee voor het linker en twee voor het rechter kanaal betekent in dit geval dus vier versterkerkanalen. Voor twee ervan gebruikte ik de Alpha 9 (voor de aansturing van de hoogweergevers), voor de overige twee de Alpha 9/P eindversterker (aansturing van de laagweergevers). Dit is dus een geheel ander verhaal dan bi-wiring (dat is niet een kwestie van aparte versterking, maar 'slechts' van aparte kabels: vier per kanaal, 2 x +/-h(igh)f(requency) en 2 x +/- l(ow)f(requency). De bi-amping optie leverde een onmiskenbare klankverbetering op.

We komen dan dichter bij dat non plus ultra, er is meer diepte, het klinkt nóg gemakkelijker, orkestrale uitbarstingen winnen verder aan detail en de hevigste sopraan doet je niet geschrokken naar de volumeregelaar grijpen. U weet het wel: dat onmiskenbare Rolls-Royce gevoel. Je hebt het niet echt nodig, maar het is heerlijk als het er is...

Ook het laag gaat in de hogere versnelling: Turkse trom wordt zéér machtig, baspizzicati krijgen wellustige dimensies. Geen wonder als het laag alleen maar hoeft te worden aangedreven door de Alpha 9/P eindversterker!

Alpha 9/P eindversterker

In de vermogens- en vervormingssfeer is de 9/P een blauwdruk van de Alpha 9. Aan de achterzijde zijn er weer twee paar luidsprekeraansluitingen, het afneembare netsnoer en uiteraard een ingang voor de aparte voorversterker plus twee mono-link-aansluitingen. De verbindingsstrip kan worden losgenomen om beide (l/r) mono-uitgangen van elkaar te ontkoppelen (op die manier kan de eindversterker namelijk twee luidsprekers apart aansturen). Een dergelijke opzet maakt uiteraard ook een lussysteem voor o.a. Dolby ProLogic (surround) mogelijk.

Alpha 8 cd-speler

Het CDM-14 loopwerk is afkomstig van de Franse vestiging van Sony en functioneert vlekkeloos. Niet rumoerig, solide en stabiel, met een gemakkelijk aansprekend lademechanisme. De d/a-conversie, 24 bit-resolutie (type Bitstream Pulse Width Modulation, voor beide kanalen afzonderlijk) is gestoeld op de kwalitatief zeer goede NPC SM5864 chip, aangevuld met een van de beste 20-bit digitale filters van Motorola. Aan de achterzijde zijn er twee analoge, vergulde l/r uitgangen voor aansluiting op zowel de voorversterker als b.v. een tweede versterker voor multi-room toepassingen. Een digitale uitgang, type coax 75 Ohm ontbreekt natuurlijk niet. U kunt daarop een aparte d/a-converter of een digitaal deck aansluiten. De d/a-converter in de cd-speler wordt dan uiteraard gepasseerd. Een optische uitgang ontbreekt, maar daar hoeft niemand rouwig om te zijn: coax is beter en betrouwbaarder dan tos-link. Het netsnoer is wederom afneembaar. Een uitgang voor hoofdtelefoon zal niet echt worden gemist, de uitgangsspanning (op 0 dB 2,4 V, wat traditioneel weer overmatig is) is voor de gebruiker niet instelbaar. Dat lijkt een bewuste keuze: het signaalpad vaart er namelijk wel bij. De volumeregelaar op de Alpha 9 versterker heeft echter een redelijk ruime slag dankzij de 160 mV ingangsgevoeligheid. Maar het had voor mij best nog wat ruimer mogen zijn (ik blijf daarover zeuren!)

Het display kan worden uitgeschakeld (sommigen geloven dat dit de geluidskwaliteit ten goede komt), de bijgeleverde afstandbediening werkt feilloos. Wel vind ik het wat ongemakkelijk dat als het tracknummer is gekozen, het loopwerk vervolgens pas kan worden geactiveerd met de play-toets. Alle functies die vandaag de dag met een cd-speler worden geassocieerd zijn voorhanden. Ik zal ze dus maar niet opsommen: u weet het inmiddels wel! Een puntje van kritiek: het display toont weliswaar de index-punten op de cd (mits natuurlijk daarop aangebracht), maar ze zijn met geen mogelijkheid met de speler op te roepen. Er alleen maar naar kijken...

Luisteren

Na een paar dagen inspelen (wat in dit geval niet per se nodig was, want ik kreeg een gebruikt exemplaar) herkende ik onmiddelijk weer de typische klankeigenschappen van de bétere tot zeer goede speler. Het valt geen enkele fabrikant van cd-spelers zwaar om de ruwe kanten te verbergen en de illusie te wekken van een gaaf klankbeeld. De werkelijkheid is dan dat het leven a.h.w. uit de opname is geblazen, de definitie ontbreekt en er na wat langer luisteren meer en meer een grijze mist opdoemt.

Het is evenmin lastig om een pittig klankbeeld te creëren, met extra aangezette, felle kleuren, extra opgepoetst koper en slagwerk dat overal doorheenbreekt. Veel moeilijker is het echter om een zijdeglans over authentieke strijkers te leggen zonder ook maar iets aan definitie of helderheid in te boeten. Of het klavecimbel proportioneel goed gedimensioneerd tot leven te brengen. Akoestische scherpte moet ook niet worden verward met technische scherpte, want op dat laatste zit eigenlijk niemand te wachten. Deze speler schittert muzikaal op alle fronten, door de weergave van filigraine harmonische texturen, glanzende strijkers die zich in de g-snaar vastbijten, de volle glorie van het authentieke musiceren, de doorgifte van akoestische details, de rijkdom aan piano- en slagwerkimpulsen en natuurlijk de vele expressieve mogelijkheden van de menselijke stem van solozang tot massale koorwerken.

Dit is 'muziekmaken' van de bovenste plank en dan komt de prijs eigenlijk nog als toetje, als een verrassing. Het maakt daarbij niet uit in welke kwalitatief daarbij passende audioketen de Alpha 8 cd-speler is opgenomen: het is een lust voor het oor. Je vraagt je dan af wat het kroonjuweel van deze serie, de Alpha 9 cd-speler, al niet in huis moet hebben!

Opwaardering

Arcam is een van de weinige merken die voor de consument nog iets extra in petto heeft in de vorm van 'updating'. De gelukkige bezitters kunnen rekenen op opwaardering indien daartoe aanleiding is. Dat betekent in de praktijk: het 'oude' audioboard eruit, het nieuwe erin. Maar het kan ook een modificatie naar de laatste stand der dingen zijn, een extra voorziening voor afstandbediening, een ander frontpaneel of het omzetten van een tape-uitgang naar een uitgang voor een (tweede) eindversterker (bi-amping!) De importeur heeft alle bijzonderheden daarover voor u in huis.

Conclusie

Kort en goed: u krijgt, met of zonder bi-amping, iets moois in huis. Er zijn geen minpunten: de weergavekwaliteit staat op hoog peil, de faciliteiten zijn ruim voldoende en de technische prestaties van zeer respectabel niveau. De cd-speler is zelfs een regelrecht snoepje voor muzikale fijnproevers. Als u ook nog bedenkt dat u wordt geruggesteund door importeur die het merk enthousiast en vakkundig ondersteunt, dan is het luisterfeest eigenlijk compleet. Deze set neem ik zó mee naar dat onbewoonde eiland. Warm aanbevolen!


Alpha 9 geïntegreerde versterker: f. 1800
Alpha 9/P(ower) eindversterker: f. 1400
Alpha 8 cd-speler: f. 1700
Importeur: Audiac b.v., Nieuwegein (tel. 030 6036557)

Beluisterd met
Quad 33/303 (jawel!), Van Medevoort vM MA-222, Philips FA951 en Luxman LV-122 versterkers, Stax Lambda en Sony CD-3000 hoofdtelefoons, Quad ESL-63 luidsprekers.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links