András Schiff plays Bach

DVD 1:

Bach: Franse suite nr. 1 in d, BWV 812 - nr. 2 in c, BWV 813 - nr. 3 in b, BWV 814 - nr. 4 in Es, BWV 815 - nr. 5 in G, BWV 816 - nr. 6 in E, BWV 817 - Ouverture (in de Franse stijl) in b, BWV 831 - Italiaans Concert in F, BWV 971

DVD 1:

enrás Schiff explains Bach

enrás Schiff (piano)

EuroArts 2058138 · 134' + 34' ·
(2 dvd's, ook in Blu-ray formaat verkrijgbaar)

Live-opname:
Protestants Gereformeerde Kerk, Leipzig, 11-6-2010

---

In 1975 won de Hongaarse pianist András Schiff (hij werd in 1953 in Boedapest geboren) de derde prijs van het Leeds Pianoconcours. Iets minder fameus misschien dan het nog beroemdere Konining Elisabeth Concours in Brussel, maar meer dan prestigieus genoeg om - zij het meestal met een beetje geluk en de juiste contacten - als pianist al spoedig je naam te vestigen. De toen 21-jarige Schiff moest jammer genoeg twee concurrenten voor laten gaan: de Japanse Mitsuko Uchida werd tweede, de Rus Dimitri Alexeev eerste. Hieronder voor de aardigheid het gehele, voor het gemak van Wikipedia geplukte en door mij incidenteel gecorrigeerde lijstje met de winnaars vanaf 1963. De vanuit mijn beleving verreweg bekendste namen heb ik rood gemarkeerd.

Leeds Pianoconcours, prijswinnaars

Jaar	1ste	2de	3de	4de	5de	6de
2009	Sofya Gulyak Rusland	Alexej Gorlatch Oekraïne	Alessandro Taverna Italië	David Kadouch Frankrijk	Rachel Cheung China	Jianing Kong China
2006	Sunwook Kim Zuid-Korea	Andrew Brownell VS	Denis Kozhukhin Rusland	Song Siheng China	Sung-Hoon Kim Zuid-Korea	Grace Fong VS
2003	Antti Siirala Finland	Evgenia Rubinova Oezbekistan	Yuma Osaki Japan	Igor Tchetuev Oekraïne	Chiao Ying-Chang Taiwan	Sodi Braide Nigeria
2000	Alessio Bax Italië	Davide Franceschetti Italië	Severin von Eckardstein Duitsland	Cristiano Burato Italië	Ashley Wass UK	Tatyana Kolessova Rusland
1996	Ilya Itin Rusland	Roberto Cominati Italië	Aleksandar Madžar Joegoslavië	Sa Chen China	Armen Babakhanian Armenië	Ekaterina Apekisheva Israel
1993	Ricardo Castro Brazilië	Leon McCawley Engeland	Mark Anderson VS	Filippo Gamba Italië	Maxim Philippov Rusland	Margarita Shevchenko Rusland
1990	Artur Pizarro Portugal	Lars Vogt Duitsland	Eric le Sage Frankrijk	Balázs Szokolay Hongarije	Haesun Paik Zuid-Korea	Andrei Zheltonog USSR
1987	Vladimir Ovchinnikov USSR	Ian Munro Australië	Noriko Ogawa Japan	Boris Berezovsky USSR	Hugh Tinney Ierland	Marcantonio Barone VS
1984	Jon Kimura Parker Canada	Ju Hee Suh Zuid-Korea	Junko Otake Japan	Louis Lortie Canada	David Buechner, nu Sara Davis Buechner VS	Emma Tahkmizyan Armenia
1981	Ian Hobson Engeland	Wolfgang Manz Duitsland	Bernard d'Ascoli Frankrijk	Daniel Blumenthal VS	Christopher O'Riley VS	Peter Donohoe Engeland
1978	Michel Dalberto Frankrijk	Diana Kacso Brazilië	Lydia Artymiw VS	Ian Hobson Engeland	Kathryn Stott Engeland	Etsuko Terada Japan
1975	Dimitri Alexeev USSR	Mitsuko Uchida Japan	András Schiff, Hongarije en Pascal Devoyon, Franrkijk		Michael Houstoun Nieuw-Zeeland en Myung-Whun Chung Zuid-Korea
1972	Murray Perahia VS	Craig Sheppard VS	Eugen Indjic VS
1969	Radu Lupu Roemenië	Georges Pludermacher Frankrijk	Arthur Moreira Lima Brazilië	Boris Petrushansky USSR	Anne Queffélec Frankrijk
1966	Rafael Orozco Spanje	Viktoria Postnikova, USSR en Semyon Kruchin, USSR	Alexey Nasedkin USSR	Jean-Rodolphe Kars Oostenrijk
1963	Michael Roll Engeland	Vladimir Krainev USSR	Sebastien Risler Frankrijk	Armenta Adams VS

Dergelijke lijstjes zeggen veel maar niet alles. Veel pianisten die of buiten de concoursen zijn gebleven of geen noemenswaardig hoge prijzen in de wacht sleepten slaagden er wel degelijk in om carrière te maken. In het ene geval was het een belangrijke impresario die als aanjager fungeerde, in het andere een platenmanager die er brood inzag. Soms werd goed, soms verkeerd gegokt.

Heel bijzonder is het als het contact tussen een concoursdeelnemer en een jurylid ook musicologische gevolgen heeft. Dat overkwam András Schiff, die door jurylid Charles Rosen (de auteur van o.a. The Classical Style) in Leeds op het spoor werd gezet van een alternatieve versie van Schumanns beroemde Fantasie in C, op. 17, die zich in de niet minder beroemde Széchényi-bibliotheek in Schiffs geboorteplaats bevond. U kunt er het een en ander hier over lezen. We weten sindsdien dat Schiff tot een van de meest eminente Schumann-vertolkers van zijn generaties is uitgegroeid.
Die lijn met een gerust hart worden doorgetrokken naar de muziek van de grote Thomascantor uit Leipzig, Johann Sebastian Bach. Geen wonder dus dat de organisatoren van het jaarlijkse Bachfest in Leipzig András Schiff als meesterpianist op hun verlanglijstje hadden gezet. Dat Bachfestival is niet, zoals zoveel andere festivals, een doorlopende modeshow maar een echt trefpunt voor kenners en liefhebbers van de muziek van niet alleen Johann Sebastian, maar ook van diens zonen en tijdgenoten, naast de vele componisten die door zijn muziek in hoge mate werden en nog worden geïnspireerd (over dat Bachfest heb ik al meerdere malen uitvoerig bericht: u kunt een en ander vinden in de rubriek Actueel-Archief).

Wat de Bach-uitvoeringen op de piano betreft behoren die van Schiff met die van bijvoorbeeld Murray Perahia, Piotr Anderszewski en Angela Hewitt (om mij tot de huidige generatie te beperken) tot de absolute top. Naast zijn enorme ervaring (hij speelt Bach al decennialang en met groot succes) draait het bij hem om stijl, retoriek, spelvreugde, bezonken ernst, expressieve betrokkenheid en filosische distantie. Het wordt daarom de hoogste tijd dat Schiff de Bachmedaille van de Stad Leipzig te beurt valt: niet alleen door zijn eminente Bach-spel, maar ook door de manier waarop hij al jarenlang de muziek van Bach overal ter wereld propageert.

Op deze voortreffelijk opgenomen dvd concentreren de camera's zich op Schiff en komt slechts een klein deel van het publiek in beeld, wat ik veel prettiger vind dan die storende, steeds wisselende shots. Maar de hoofdzaak is dat ons op een uiterst spirituele manier een didactisch parcours wordt voorgeschoteld dat de ware meester hemelsbreed van de gezel, laat staan de leerling onderscheidt. Want dit spel is aan de ene kant zo vertrouwd en aan de andere kant zo verrassend, zo meesterlijk in al zijn gradaties, de ornamentatie bijzonder smaakvol aangebracht die deze muziek met een magische stralenkrans omgeeft. De Franse suites, vol van kleur, deze flonkerende juwelen, zijn nota bene 'oefenstukken' die Bach nog in Köthen componeerde voor zijn tweede vrouw, Anna Magdalena. Wat er zo 'Frans' aan is, zal Bach zelf ook niet hebben bedacht, want die titel werd pas geruime tijd na zijn dood eraan toegevoegd.
Schiffs spel is al even indrukwekkend in de Ouverture en het als 'encore' bedoelde Italiaans Concert dat eveneens tot bijna ademloos luisteren dwingt. Het Andante is al een kostbare parel op zich.
Waarom er tussen de suites, of op zijn minst na een groep van twee of drie, niet wordt geklapt weet ik niet, maar misschien was dat op verzoek van Schiff zelf of anders van de producer die dit recital onder zijn hoede had. Het bevordert in ieder geval wel de concentratie; en te meer omdat de opname werd gemaakt in de vrij intieme Protestants Gerformeerde Kerk in Leipzig.
De bonus-dvd is alleraardigst, met een uiterst ontspannen Schiff die veel te vertellen heeft over het leven én de muziek van Bach. Voor menigeen kan dit een 'eye-opener' opleveren.

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links