Alkan: Étude op. 39 nr. 12 (La festine d'Ésope) - Prestissimo op. 23 (Saltarelle), bewerking door Igor Roma.

Liszt: Uit Années de pèlerinage, tweede jaar, Italië: Venezia e Napoli: Gondoliera, Canzone, Tarantella - Étude d'exécution transcendante nr. 11 (Harmonies du soir).

Prokofjev: Romeo en Julia op. 75.

Igor Roma (piano).

Challenge Classics CC72154 · 75' ·

www.challenge.nl

---

Groot technisch raffinement en muzikaliteit zijn twee verschillende zaken, maar als ze in een vertolking samengaan levert dat een fascinerende luisterervaring op. Zoals hier, bij de pianist Igor Roma. hoewel, een pianist? Ik moest echt goed in het boekje kijken of mijn oren mij niet fopten, want er lijken meerdere pianisten aan het werk te zijn...

Lege virtuositeit maakt misschien wel veel indruk, maar beklijven doet het niet. Dat wordt trouwens ook vaak van veel pianowerken van Franz Liszt (of, zoals zijn naam in het Hongaars werkelijk luidde: Liszt Ferenc, want de Hongaren plaatsen de achternaam vóór de voornaam) gezegd, ze zouden grossieren in klatergoud, weinig tot geen muzikale substantie hebben en een nogal bombastische inslag hebben (inderdaad werd het fanfarethema uit zijn symfonisch gedicht Les Préludes dankbaar door de redactie van Die Deutsche Wochenschau, het propagandistische nazi-journaal, gebruikt). Mogelijk zou dit oordeel ook Charles-Valentin Alkan (zijn werkelijke naam was Morhange) kunnen treffen, de Franse componist en pianist die evenals Liszt (1811-1886)  in hetzelfde tijdvak leefde en werkte (1813-1888).

De beide grote componisten, tevens virtuozen op de piano, zijn op deze cd vertegenwoordigd met enige van hun huzarenstukken. Maar laten we ook Sergej Sergejevitsj Prokofjev (1891-1953) op dit gebied niet uitvlakken, die ook als virtuoos pianist zijn mannetje stond. Zijn tien stukken uit Romeo en Julia vormen de hekkensluiter van dit bijzonder veeleisende programma van Igor Roma.

De eerste vraag die opdoemt is natuurlijk: hoe goed is Igor Roma eigenlijk? Het antwoord is simpel: een súperpianist, die op het klavier presteert waar anderen slechts van kunnen dromen. Ja, er zijn in de professionele pianowereld veel virtuozen en ieder jaar komen er weer nieuwe bij. Meestal komen ze via die talloze 'wrede' concoursen op de markt of worden ze bij uitzondering ontdekt door een platenmaatschappij of een oplettende mecenas, die in zo'n talent wel wil investeren. Er valt altijd wel bij te schaven, tot het grote moment daar is dat de contracten loskomen. Een pianist - maar dat geldt voor vrijwel iedere solist - die het echt wil 'maken', moet niet alleen uitmuntend kunnen spelen, maar ook charisma hebben, ook qua persoonlijke uitstraling het publiek naar zich toe kunnen trekken. Soms komt het voor dat die uitstraling het nog wint van de muzikale capaciteiten en wordt zo'n solist door het commerciële circus van de platenmaatschappij als het ware gelanceerd. De publiciteitsmachine draait dan op volle toeren, er verschijnen levensgrote advertenties in kranten, er worden levensgrote posters opgehangen en volgen er uitnodigingen voor praatprogramma's. Ten slotte zijn er de muziektijdschriften die ook nog een duit in het zakje doen. De artiest in bonus!

Het zijn dus vele factoren die bepalen of voor een pianist een geweldige carrière op de wereldpodia in het verschiet ligt. Denkt u maar eens aan Pierre Volondat, die in 1983 het Belgische Koning Elizabeth Concours won, maar door zijn nogal zonderlinge gedrag niet bepaald de aandacht van producers en concertagenten trok.

In het cd-boekje wordt geen letter aan Igor Roma zelf gespendeerd. Rondneuzen op internet leverde geen actuele informatie op. Ik bleef steken bij een 'biografie' die al van april 2002 dateert en die ik deels hieronder weergeef:

"De Italiaanse pianist Igor Roma werd in 1969 in Zwitserland geboren en begon op elfjarige leeftijd met pianospelen. Enige jaren daarna verhuisde hij naar Italië om in Vicenza aan het Pedrollo Conservatorium te studeren waarna hij tussen 1989-1997 zijn studie vervolgde in Imola bij Franco Scala aan de beroemde Accademia Pianistica Incontri col Maestro.

Roma won vele nationale en internationale pianoconcoursen waaronder Dublin in 1994, Tel Aviv in 1995 en het Franz Liszt Concours in 1996, waarna een groot aantal recitals door Nederland en orkestoptredens gepland waren.

Igor Roma besloot naar aanleiding van zijn succes in 1996 zich te concentreren op het uitbreiden van zijn repertoire en niet alleen bekend te staan als een Liszt-interpreet. Zo soleerde hij onder meer met diverse Nederlandse orkesten zoals het Radio Symfonie Orkest, Nieuw Sinfonietta Amsterdam, Rotterdams Philharmonisch Orkest, Brabants Orkest, Radio Kamerorkest, Gelders Orkest en het Orkest van het Oosten. Hij ontving veel lof voor onder meer de uitvoering van Messiaens Turangalîla symfonie welke hij in zomer 1999 met het Nationaal Jeugd Orkest uitvoerde en deze maand met het Bilbao Philharmonic Orchestra."

Waaraan doet Roma's spel eigenlijk het meeste denken? Er schieten mij bekende namen te binnen, zoals eens Shura Cherkassy en György Cziffra, grote virtuozen die echter ook muzikaal veel te zeggen hadden, maar ook de Braziliaan Arnaldo Cohen.

Ik ken geen andere opname van Alkans Le Festin d'Esope, maar het lijkt mij dat de hier gespeelde Étude niet beter gespeeld kan worden, wat eigenlijk ook geldt voor de hondsmoeilijke saltarella in de bewerking van Roma zelf. Wat zich in drie minuten afspeelt grenst niet alleen technisch aan het ongelooflijke, maar is ook intens muzikaal.

Ook de stukken van Liszt worden onder de handen van Roma grootse klankfestijnen en een waar wonder in termen van frasering, dynamische gradatie en vormgevoel, zoals in Harmonies du soir Het pittoreske zinnebeeld van een Venetiaanse gondel in Venezia e Napoli wordt maar zelden zo realistisch en tegelijkertijd zo sprookjesachtig vertolkt. Hier overtreft Roma Jorge Bolet in tempokeuze en kleurschakeringen.

In Prokofjevs Romeo en Julia gaat het al niet anders toe, met een werkelijk dramatisch pesante in 'De Montagues en Capulets' en een vederlichte weergave van de 'Dans van de meisjes met de lelies'. Romeo's vaarwel aan het slot is hartbrekend.

De fraaie opname werd gemaakt in 'Het Cenakel' in Tilburg en dateert reeds uit juni 2001, maar die heeft blijkbaar lang op de plank gelegen, want de cd kwam pas onlangs op de markt. Het cd-boekje bevat ook de uitstekende Nederlandse tekst van de hand van Christo Lelie.